آشکارسازی مناطق مستعد اقلیمی برای کشت زعفران در استان همدان

شناخت اقلیم و مطالعه نیازهای اکولوژیکی و فیزیولوژیکی محصولات زراعی و گیاهان دارویی از جمله مهم‌ترین عوامل مؤثر در تولیدات کشاورزی هستند. زعفران به‌عنوان گران‌ترین محصول کشاورزی و دارویی جهان، نقش مهمی در تولید محصولات خوراکی و دارویی ایفا می‌کند. بنابراین، شناسایی مناطق با قابلیت اقلیمی مناسب برای کشت زعفران بر اساس نیازهای حرارتی و رطوبتی آن، می‌تواند منجر به عملکرد بهتر در مناطق کشت شود.

هدف از این مطالعه شناسایی قابلیت‌های بالقوه اقلیمی و تعیین سازگاری آن‌ها با نیازهای اکولوژیکی زعفران در استان همدان است. به همین دلیل، پارامترهای اقلیمی مانند:بارش سالانه، حداقل دما در طول دوره رشد، دمای متوسط، ساعات آفتابی، دوره یخبندان، استخراج شده از پایگاه داده اقلیمی در دوره ۲۰ ساله (۱۹۹۶ تا ۲۰۱۵) و پارامترهای محیطی مانند: نوع خاک، از لایه خاک استان همدان استخراج شده از سازمان جهاد کشاورزی همدان، شیب و ارتفاع از سطح دریا منطقه استخراج شده از لایه نقشه‌های توپوگرافی ۱:۲۵۰۰۰ استان همدان از سازمان نقشه‌برداری ایران.

در این مطالعه، اثرات عوامل اقلیمی و محیطی مذکور بر روی منطقه‌بندی اقلیمی زعفران به‌صورت جداگانه و گروهی (لایه‌های اطلاعاتی همپوشان) با استفاده از نرم‌افزار GIS و Arc Map در یک مدل فضایی اقلیمی با استفاده از مدل پوشش وزنی و روش فرایند تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) بررسی شد.نتایج مطالعه نشان داد که از نظر قابلیت‌های کشت زعفران، استان همدان تقریباً ۳۵٪ مناسب است و ۷۲.۲۵٪ از آن قادر به کشت زعفران است و این محدود به شهرهای جنوبی و شرقی استان شامل: ملایر، نهاوند، تویسرکان، اسدآباد و مناطق شرقی همدان و قهاوند می‌باشد.

Recognition of climate and studying the ecological and physiological requirements of crops and medicinal plants are among the most important factors involving in agricultural production. As the most expensive agricultural and medicinal product in the world, saffron plays an important role in producing edible and medicinal products. Therefore, identifying the climatically capable areas for saffron cultivation according to its thermal and moisture requirements, may lead to better performance in the cultivated areas.

The purpose of this study is to identify potential climatic capabilities and determine their adaptation with ecological requirements of saffron in Hamedan province. For that reason, climatic parameters such as: annual rainfall, minimum temperature during the growth cycle, average temperature, sunshine hours, freezing period, extracted from the climate database in 20 years period (1996 to 2015) and environmental parameters such as: type of soil, from the soil layer of Hamedan province extracted from Jahad Keshavarzi organization of Hamedan, slope and sea level of the area extracted from layer of 1:25000 Hamedan province topographic maps from Iran mapping organization.

In this study, the effects of climatic and environmental factors mentioned above on the climatic zoning of saffron were investigated individually and in groups (overlapping information layers) using GIS and Arc Map software in a climatic spatial model using weighted overlay model and the Analytical Hierarchy Process (AHP) method. Results of the study showed that , in terms of saffron cultivation capabilities, Hamedan Province is nearly 35% suitable, and 72.25% of its area is capable of saffron cultivation and this is limited to the southern and eastern cities of the province, including: Malayer, Nahavand, Tuiserkan, Asad abad and the eastern areas of Hamedan and Ghahavand.