اثر بنزیل‌آمینوپورین، کودهای زیستی حل‌کننده فسفات و وزن بنه مادری بر شاخص‌های کمی گل و بنه‌های دختری زعفران (Crocus sativus L.) در منطقه یاسوج

زعفران یکی از مهم‌ترین محصولات کشاورزی و دارویی ایران است. این پژوهش به منظور بررسی تأثیر تیمار هورمون بنزیل آمینوپورین، کاربرد کودهای زیستی (فسفات بارور 2 و میکوریزا) و وزن بنه‌ مادری بر شاخص‌های کمی بنه‌های دختری زعفران و عملکرد گل به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار، در منطقه یاسوج در سال‌ زراعی 97-1396 اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل بنه‌های بزرگ (10-1/7 گرم) و کوچک (7-4 گرم)، پرایمینگ با بنزیل آمینوپورین با غلظت‌های صفر، 250 و 500 میلی‌گرم در لیتر و سطوح کود زیستی بدون کود، کاربرد میکوریزا (گلوموس موسه­آ) و فسفات بارور 2 بودند.

نتایج نشان داد که کلیه صفات کمی بنه زعفران تحت تأثیر معنی‌دار پرایمینگ هورمونی و وزن بنه (بجز وزن بنه دختری) قرار گرفتند؛ اما کود زیستی تنها بر تعداد بنه دختری و وزن خشک گل تأثیر معنی‌داری داشت. پرایمینگ هورمونی با غلظت 250 میلی‌گرم بر لیتر تعداد و وزن بنه‌های دختری را به ترتیب 30 و 27 درصد و وزن خشک کلاله و پرچم را 26 درصد در مقایسه با شاهد افزایش داد. همچنین کلیه اجزای گل و تعداد بنه دختری با استفاده از بنه‌های مادری بزرگتر نسبت به بنه‌های کوچک بطور معنی‌داری افزایش یافت. مصرف کودهای زیستی نیز نسبت به عدم مصرف کود باعث افزایش 13 و 59 درصدی به ترتیب در تعداد و وزن بنه‌های دختری شد. عناصر فسفر و روی در بنه‌های دختری تنها تحت تأثیر کاربرد کود میکوریزا افزایش یافت؛ در حالی­که با کاربرد بنزیل آمینوپورین و کود زیستی میکوریزا میزان عنصر آهن را نسبت به شاهد دوبرابر افزایش داد.

در کل کاربرد بنزیل آمینوپورین با غلظت 250 میلی‌گرم در لیتر، هر دو نوع کود زیستی و بنه‌های بزرگ (10-1/7 گرم) بر عمده صفات اندازه‌گیری شده تأثیر مثبت داشت.

“Saffron is one of the most important crops and medicinal plants in Iran. The research was accomplished in order to investigate the effects of Benzyl aminopurine hormone, bio-fertilizers (Phosphate Barvar 2 and mycorrhiza) and mother corm weights on quantitative indices of saffron such as daughter corms and flowers yield as factorial layout based on a randomized complete block design with three replications in Yasouj region.

Experimental treatments consisted of large (7.1-10 g) and small (4-7 g) mother corms, priming with benzyl aminopurine at three concentrations of 0, 250 and 500 mg.l-1 and three levels of biofertilizer (control, mycorrhiza (Glomus mosseae) and fertilizer, Phosphate Barvar 2). The results showed that all quantitative traits of daughter corm were significantly affected by hormonal priming and mother corm weight (except for daughter corm weight); but biofertilizer had only significant effect on daughter corm number and flower dried weight. Hormonal priming at concentration of 250 mg.l-1 was increased the number and weight of daughter corms up to 30 and 27%, respectively, and dried weight of stigma and stamen up to 26% compared to control. Also, all flower components and number of daughter corms were significantly increased by using larger mother corms than small size. The use of biofertilizers was enhanced daughter corm number and weight up to 13 and 59% compared to control, respectively. Phosphorus and zinc concentrations in daughter corms was increased only under the influence of mycorrhiza symbiosis.

Whereas, with the use of benzyl aminopurine and mycorrhiza symbiosis, the iron concentration was increased twice as much as the control. Generally, the highest value for most traits was observed for 250 mg.l-1 application of benzyl aminopurine, biofertilizers and larger mother corms (7.1-10 g).”