پهنه بندی آگروکلیمايی کشت زعفران در استان همدان ,رهیافتی برای تغییر الگوی کشت

افزایش دما، کاهش بارش، شوری خاک، کاهش شدید سفره‌های آب زیرزمینی، خشکسالی‌های طولانی، بازنگری در الگوی کشت محصولات و جایگزینی محصولاتی که با شرایط فعلی سازگار هستند، اجتناب‌ناپذیر شده‌اند. بر این اساس، مطالعه حاضر به منظور شناسایی مناطق مستعد کشت زعفران و با در نظر گرفتن نیازهای زیست‌محیطی این محصول انجام شد. در این راستا، بر اساس روش تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) در محیط نرم‌افزاری ARC/GIS10.3، مدل‌سازی انجام شد و سپس اطلاعات به‌صورت مکانی تحلیل گردید. پارامترها و داده‌های مورد استفاده شامل داده‌های زمین و خاک و داده‌های اقلیمی با دوره آماری مشترک ۳۰ ساله (1985-2015) جمع‌آوری شده از ایستگاه‌های سینوپتیک و اقلیمی در مناطق مختلف استان همدان بود.سپس، بر اساس اهمیت هر پارامتر، با استفاده از مدل AHP، وزن معیارها در سطح منطقه مورد مطالعه اندازه‌گیری شد. برای تحلیل فضایی، اطلاعات وارد نرم‌افزار Expert Choice شد و خوشه‌بندی، ارزیابی معیارها و تلفیق داده‌ها انجام شد و در نهایت، لایه نهایی تولید گردید. نتایج نشان داد که ۵۶.۵۶٪ از اراضی استان همدان در کلاس‌های کاملاً مناسب و مناسب برای کشت زعفران استفاده شده بود، ۲۷.۷٪ در شرایط نسبتاً مناسب و ۱۵.۶۹٪ در کلاس‌های نامناسب قرار داشتند. دشت‌های مناسب برای کاشت زعفران شامل کبودر آهنگ، همدان و بخشی از رزن بودند. و اسدآباد، تویسرکان و بخش‌هایی از ملایر و نهاوند در کلاس‌های نامناسب قرار داشتند.طبق نقشه نهایی، همان‌طور که از جنوب، جنوب‌غرب و جنوب‌شرق به سمت شمال استان حرکت می‌کنیم، پتانسیل مناطق برای کشت زعفران افزایش می‌یابد و این وضعیت تا جایی ادامه خواهد داشت که کشت این محصول به دلیل عوامل اکولوژیکی توجیه‌پذیرتر شود.

Increasing temperature, decreasing rainfall, soil salinity, a severe decline in groundwater aquifers, prolonged droughts, revising the crop cultivation pattern, and replacing products that are compatible with the current conditions have become inevitable. Accordingly, the present study was conducted to locate areas susceptible to cultivating saffron and taking into account the ecological needs of this product. In this regard, based on the Analytical Hierarchy Process (AHP) analysis method in the ARC/GIS10.3 software environment, modeling was performed and then the information was spatially analyzed. The parameters and data used included earth and soil data and climatic data with the duration of a 30-year common statistical period (1985-1015) were collected from synoptic and climatological stations in different regions of Hamedan province. Then, based on the importance of each parameter, using the AHP model, the weight of the criteria was measured at the study area level. For spatial analysis, the information was entered into the Expert Choice Software, and clustering, criterion evaluation, and data integration were performed and finally, the final layer was produced. The results showed that 56.56% of the land in Hamedan Province was used for saffron cultivation in perfectly suitable and suitable classes, 27.7% was in relatively suitable conditions, and 15.69% was in unsuitable classes. Plains suitable for planting saffron included Kaboudar Ahang, Hamedan, and part of Razan. And Asadabad, Tuyserkan, and parts of Malayer and Nahavand were in inappropriate classes. According to the final map, as we move from the south, southwest, and southeast to the north of the province, the potential of the regions for saffron cultivation will increase and this situation will continue until the cultivation of this crop is more justifiable due to ecological factors.