مديريت آبياري زعفران با استفاده از اعمال سياستهاي قيمتی و مقداري آب (مطالعه موردي: حوضه آبريز نيشابور)

کاهش منابع آب، افزایش وقوع خشکسالی‌ها و خسارات سنگین به کشور، استفاده کارآمدتر از این منبع را بسیار مهم می‌سازد. هدف این مطالعه، ارزیابی اثرات سیاست‌های مختلف کاهش مصرف آب و تأثیر افزایش قیمت هر متر مکعب آب بر الگوی کشت زعفران است. داده‌های تحقیق از طریق مصاحبه با ۱۰۰ کشاورز در مناطق کشاورزی دشت رخ و نیشابور در سال ۲۰۱۲ به دست آمد. مزارع نمونه با استفاده از نمونه‌گیری تصادفی انتخاب شدند، مطالعه انجام شد و مدل‌ها برای هر دو منطقه محاسبه گردید. نتایج مدل برنامه‌نویسی ریاضی مثبت نشان داد که با صرفه‌جویی ۲۰ درصدی در مصرف آب در دشت رخ و ۳۰ درصدی در دشت نیشابور، می‌توان به الگوی کشت مشابه آنچه در سطح مزرعه برای زعفران به دست آمده بود، دست یافت. همچنین، با کاهش میزان آب، ارزش اقتصادی آب افزایش یافت. دو برابر شدن قیمت هر متر مکعب آب مصرفی در کشت محصولات و مصرف آب منجر به کاهش سود نمی‌شود. بنابراین، صرفه‌جویی در منابع آب توصیه می‌شود. علاوه بر این، آبیاری با زمان‌بندی دقیق و به موقع برای زعفران در صورت آبیاری بیش از حد می‌تواند اثرات منفی داشته باشد و عملکرد این محصول را کاهش دهد. سیاست‌های مدیریت آب مؤثر و بهینه برای کاهش میزان آب موجود نیز برنامه‌ریزی شده تا به سیاست‌گذاران ارائه شود.

The reduction in water resources, increased occurrence of droughts and heavy damages to the country make the more efficient use of this resource very important. The aim of this study is to evaluate the effects of various policies of reduction of water consumption and the effect of any increase in the price of each cubic meter of water on saffron cultivation pattern. The data for the research was obtained by interviews done with 100 farmers in agricultural areas of the Rokh and Naishabur plain in 2012. The sample farms were selected using random sampling, the study was conducted and the models were calculated for both areas. The results of positive mathematical programming model showed that by 20 percent savings in water consumption in the Rokh Plain and 30% in the Naishabur plain, we can achieve cultivating a pattern similar to those which have achieved the previous values at the farm level for saffron. Also, by reducing the amount of water, the economic value of water increased. Doubling the price per cubic meter of water used in crop cultivation and water consumption does not lead to lower profit. Therefore, it is recommended to save water resources. In addition, precise time detection irrigation and the right to saffron can have negative effects when excessive irrigation is done and reduce the performance of this product. Effective and optimal water management policies to reduce the amount of available water is also planned to be presented to the policy makers.