عوامل تعیین‌کننده کارایی فنی در مزارع کشت زعفران در منطقه پولواما: سناریوی پس از مأموریت ملی زعفران

مأموریت ملی زعفران (NSM) که توسط دولت هند با همکاری دولت جامو و کشمیر تأمین مالی شد، در طول سال‌های 2010-11 برای احیای کشت زعفران با معرفی فناوری‌های جدید و روش‌های بهبود یافته مدیریت مزرعه راه‌اندازی شد. میزان موفقیت NSM در توقف روندهای رو به وخامت، موضوعی مورد علاقه پژوهشگران و سیاست‌گذاران است. در این مقاله نویسنده قصد دارد برخی از نتایج عمده در مورد کارایی فنی را به اشتراک بگذارد. برآورد تجربی کارایی فنی در سطح مزرعه و عوامل تعیین‌کننده آن بر اساس نمونه‌ای از 390 کشاورز زعفران‌کار در منطقه پولواما انجام شده است. ناکارایی فنی به معنای عدم توانایی کشاورز در دستیابی به حداکثر بازده قابل دستیابی تحت مجموعه شرایط معین است. بنابراین، نسبت بازده واقعی به بازده بالقوه در ادبیات کارایی به عنوان کارایی فنی شناخته می‌شود. یافته اصلی مطالعه این است که کارایی فنی مزارع نمونه بین 14 درصد و 93 درصد با میانگین 59 درصد در نوسان بوده است. شواهد فراوانی وجود دارد که نشان می‌دهد اکثر مزارع به دلیل ناکارایی فنی، پایین‌تر از بازده بالقوه عمل می‌کنند. بنابراین، با استفاده خردمندانه از منابع و فناوری موجود، می‌توان تولید زعفران را بیش از 40 درصد افزایش داد. تحلیل همچنین نشان می‌دهد که در کمی کمتر از نیمی از مزارع نمونه (46٪)، مقادیر کارایی فنی زیر سطح متوسط کارایی قرار دارد و بنابراین این مزارع می‌توانند منابع ورودی خود را تا 40 درصد کاهش دهند تا همان سطح بازده را از طریق کاربرد بهتر فناوری فعلی تولید کنند. این مقاله بر نقش دولت در توسعه منابع انسانی برای دستیابی به این هدف تأکید دارد، زیرا تجربه کشاورز، تحصیلات و تماس‌های ترویجی به عنوان عوامل قدرتمند افزایش‌دهنده کارایی شناسایی شده‌اند. این موضوع با توجه به این واقعیت است که در مطالعه نمونه ما مشخص شده است که کشت زعفران عمدتاً در دست کشاورزان مسن با سطح تحصیلات بسیار پایین است که منجر به سطح پایین سرمایه انسانی می‌شود؛ بنابراین، باید جوانان تحصیل‌کرده و بیکار تشویق شوند تا کشت زعفران را به عنوان یک فعالیت تمام وقت بپذیرند، در غیر این صورت، صرف هزینه منابع برای ارتقای فناوری بدون استفاده کارآمد از فناوری موجود ممکن است در واقع هزینه‌برتر باشد.

The National Saffron Mission (NSM) funded by Government of India in collaboration with Government of J&K was launched during 2010-11 to revive the saffron cultivation by introducing new technologies and improved farm management practices. To what extent NSM has been able to arrest the deteriorating trends is an issue of interest to the researchers and policy makers. In this paper the author intends to share some of the major results on technical efficiency. An empirical estimation of farm level technical efficiency and its determinants is based on a sample of 390 saffron growing farmers in District Pulwama. The technical inefficiency implies the inability of the farmer to achieve the maximum possible obtainable output under a given set of conditions. Thus the ratio of the actual output to the potential output is referred to as technical efficiency in the literature on efficiency. The major finding of the study is that technical efficiency of the sample farms ranged between 14 per cent and 93 per cent with an average value of 59 per cent. There is ample evidence that majority of farms are operating below the potential output due to technical inefficiency. As such with the judicious use of existing resources and technology, it is possible to increase the production of saffron by more than 40 per cent. The analysis also reveals that in about little less than half of the sample farms (46%), the technical efficiency values lie below the average efficiency level and as such these farms could reduce their input resources by 40 per cent to produce the same level of output through better practice of current technology. This paper stresses upon the role of the government in human resource development to achieve this feat for the farmer experience, education and extension contacts have been identified as powerful efficiency augmenting factors. This is in view of the fact that in our sample study it has been found that saffron farming is predominantly in the hands of old aged farmers associated with very low level of schooling resulting into low level of human capital; as such young, educated and unemployed youth should be motivated to adopt saffron farming as full time venture or else mere spending of the resources in upgrading the technology without making an efficient use of existing technology may actually prove to be more expensive.