رشد فیزیولوژیکی و تبادل گاز زعفران (Crocus sativus L) در شرایط آبیاری شور و کمبود آب تحت روش‌های مختلف کشت

در دهه‌های اخیر، تقاضای آب به دلیل تغییرات اقلیمی، رشد جمعیت، شهرنشینی و توسعه اقتصادی افزایش یافته است، علاوه بر وقوع خشکسالی. استفاده از آب شور به ویژه در مناطق خشک و نیمه‌خشک مانند ایران. زعفران (Crocus sativus L.) یک گیاه چندساله و نیمه‌گرمسیری از خانواده Iridaceae است. ایران پیشتاز تولید زعفران است و به دلیل نیاز پایین به آب و ارزش اقتصادی بالای آن، در تولید پایدار محصولات مورد توجه قرار می‌گیرد. در مطالعه حاضر، چهار سطح شوری آب آبیاری شامل ۰.۴۵ dS m-1 (آب چاه، S1)، ۱.۰ dS m-1 (S2)، ۲.۰ dS m-1 (S3)، ۳.۰ dS m-1 (S4)، سه سطح آبیاری شامل ۱۰۰٪ (I1)، ۷۵٪ (I2) و ۵۰٪ (I3) از نیاز آبی زعفران (WR) در دو روش کاشت، کاسه‌ای (P1) و ردیفی (P2) در نظر گرفته شد تا اثرات ترکیبی شوری آب آبیاری، کم‌آبی و روش کاشت بر رشد فیزیولوژیکی و تبادل گازی زعفران بررسی شود.مواد خشک برگ زعفران از ۳۰ سانتی‌متر وسط ردیف در هر قطعه در روزهای مختلف پس از اولین آبیاری در هر دو فصل رشد برداشت شد. نمونه‌ها پس از خشک شدن در دمای ۷۰ درجه سانتی‌گراد به مدت ۴۸ ساعت وزن‌کشی شدند. نمونه‌های غده زعفران نیز از ۳۰ سانتی‌متر وسط ردیف هر قطعه در پایان هر فصل رشد برداشت شد تا ماده خشک غده تعیین شده و رشد غده تحلیل شود. همچنین نمونه‌های خاک از عمق ۰ تا ۶۰ سانتی‌متر برای تعیین شوری خاک گرفته شدند. از آنالایزر LCi (شرکت Li-Cor، نبراسکا، ایالات متحده آمریکا) برای اندازه‌گیری دمای سطح برگ (Tl)، نرخ فتوسنتز خالص (An)، هدایت روزنه‌ای (gs) و نرخ تعرق در شرایط آب و هوایی مناسب در ساعت ۱۱:۳۰ در روزهای مختلف پس از اولین آبیاری در هر دو فصل رشد استفاده شد. پتانسیل آب زعفران در مزرعه با استفاده از فشارسنج در همان روزهایی که نرخ فتوسنتز و هدایت روزنه‌ای اندازه‌گیری شدند، در طول دو فصل رشد سنجیده شد.

In the recent decades, water demand is increased due to climate change population growth, urbanization and economic development in addition to drought occurrence. Using saline water, especially in arid and semi-arid areas like Iran. Saffron (Crocus sativus L.) is a perennial and semi tropical plant from Iridaceace family. Iran is the leading country in producing saffron and it is considered in sustainable crop production due to its low water requirement and high economical value. In the current study four salinity levels of irrigation water consisted of 0.45 dS m-1(well water, S1), 1.0 dS m-1, (S2), 2.0 dS m-1, (S3), 3.0 dS m-1, (S4), three irrigation water levels including 100% (I1).
75% (I2) and 50% (I3) of saffron water requirement (WR) in two planting methods, basin (P1) and in furrow (P2) planting, was considered to investigate the combination effects of irrigation water salinity, deficit irrigation and planting method on physiological growth and gas exchange of saffron. Leaf dry matter of saffron was taken from 30 cm of the middle row in each plot on different days after first irrigation both growing season. The samples were weighted after they were dried in 70 oC for 48 hours. Saffron corm samples were also taken from 30 cm of the middle row from each plot at the end of each growing season to determine the corm dry matter and analyze the corm growth.
Also soil samples were taken from 0-60 cm of soil depth to determine soil salinity. LCi analyzer (Li Cor Inc, Nebraska, USA) was used to measure leaf surface temperature (Tl), net photosynthesis rate (An), stomatal conductance (gs) and transpiration rate under fair weather condition at 11:30 in different days after first irrigation in both growing seasons. Saffron water potential in field was measured using pressure bomb in the same days that photosynthesis rate and stomatal conductance was measured during both growing seasons.