تغییرات عملکرد، خصوصیات بیوشیمیایی و ترکیبات اسانس گیاهان زعفران تیمار شده با کودهای آلی و معدنی تحت رژیم‌های آبیاری مختلف

استفاده از کودهای دوستدار محیط زیست، اصلی‌ترین روش کشاورزی برای بهبود کیفیت و کمیت گیاهان است. مطالعه حاضر با هدف ارزیابی اثر کودهای آلی و شیمیایی بر عملکرد گل و کلاله، ویژگی‌های بیوشیمیایی و ترکیب اسانس (EO) زعفران (Crocus Sativus L.) در ایستگاه تحقیقاتی هم‌اند آبسرد ایران انجام شد. گیاهان با کود دامی (20 تن در هکتار) و بُرافشانی دلفارد (7 کیلوگرم در هکتار) و کود گلدهی P (2.5 کیلوگرم در هکتار) در طرح بلوک کامل تصادفی (CRBD) با سه تکرار تحت سیستم کشاورزی خشک‌زمینی تیمار شدند. نتایج نشان داد که تعداد گل و عملکرد آن تحت تمامی کودها نسبت به شاهد به طور معناداری افزایش یافته است. عملکرد گل و کلاله تازه و خشک تحت کاربرد کود دامی بیشتر از کودهای گلدهی و دلفارد بود.

پاسخ غلظت کلروفیل (Chl) تحت کودها متفاوت بود. کاربرد کودهای گلدهی و دامی منجر به افزایش کلروفیل a نسبت به شاهد شد.سطح کلروفیل b تحت کود دامی و دلفارد به‌طور معناداری بالاتر از کنترل و فلورال بود. TPC و TFC به‌طور قابل توجهی با استفاده از کودهای آلی و معدنی بهبود یافتند. بیشترین بهبود TPC و TFC در اثر استفاده از کود دامی حاصل شد و پس از آن فلورال و دلفارد قرار داشتند. تحلیل GC/MS نشان داد که ترکیب اصلی اسانس شامل متیل پنتانوآت (۲۵.۸-۶۲.۱۵٪) به دنبال آن دی‌هیدرو-β-ایونول (۱۷.۷-۳۴.۷۹٪) و استات هگزادسیل (۴.۹-۹.۴٪) بوده و پاسخ‌های متفاوتی به کودها را نشان می‌دهند. به طور خلاصه، بهترین کود برای افزایش عملکرد زعفران، کود دامی بود و پس از آن فلورال و دلفارد قرار داشتند.

The use of environmental friendly fertilizers is the main agricultural practice to improve the plant quality and quantity. The present study aims to assess the effect of organic and inorganic fertilizers on flower and stigma yield, biochemical properties and essential oil (EO) composition of saffron(Crocus Sativus L.) in research station of Hamand Absard, Iran.The plants were treated with cattle manure (20 t ha-1) and foliar application of delfard (7 kg ha-1) and floral P (2.5 kg ha-1) in a completely randomized block design (CRBD) with three replications under dryland farming system.

The results showed significant increases of flower number and yield under all fertilizers compared to control. The yield of fresh and dry stigma under manure application was higher than floral and delfard. The response of chlorophyll (Chl) concentration was different under fertilizers. Floral and manure application led to higher Chl a compared to control. Chl b under manure and delfard was significantly higher than control and floral. TPC and TFC were significantly improved by organic and inorganic fertilizers. The main improvement of TPC and TFC was obtained under manure application followed by floral and delfard. GC/MS analysis showed the main EO composition were Methyl pentanoate (25.8- 62.15%) followed by Dihydro- β- ionol (17.7-34.79%), and hexadecyl acetate (4.9-9.4%), representing different responses to fertilizers. To sum up, the best fertilizer to improve the yield of saffron was manure followed by floral and delfard.