تعیین نیاز آبی و ضریب گیاهی زعفران با استفاده از روش لایسیمتری در اقلیم خشک-کویری بیرجند

زعفران گیاهی متعلق به خانواده زنبقیان، علفی، چندساله و نیمه گرمسیری است که کشت آن در استان خراسان جنوبی از اهمیت بالایی برخوردار است. با توجه به اهمیت مقدار آب آبیاری در عملکرد زعفران، این تحقیق به منظور تعیین نیاز آبی زعفران در سال زراعی 98- 1397 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه بیرجند انجام شد. برای اجرای این طرح از شش مینیالیسیمتر استفاده شد که سه الیسیمتر به محاسبه تبخیر-تعرق پتانسیل گیاه مرجع (چمن) اختصاص یافت و در سه الیسیمتر دیگر گیاه زعفران کشت شد.
آبیاری هر کدام از واحدهای آزمایشی بر اساس ظرفیت زراعی و به روش اندازه گیری رطوبت وزنی اعمال گردید. بر اساس نتایج بدست آمده از معادله بیالن آب، میزان تبخیر-تعرق پتانسیل گیاه مرجع و زعفران به ترتیب برابر 81/1138 و 12/764 میلیمتر بود. طول مراحل مختلف رشد گیاه زعفران شامل مراحل ابتدایی، نمو، میانی و انتهایی به ترتیب برابر 30 ،50 ،55 و 65 روز بدست آمد. در نهایت، بر اساس روش FAO ،نمودار تغییرات ضریب گیاهی ترسیم شد و میانگین ضریب گیاهی در مراحل چهارگانه رشد گیاه به ترتیب برابر 48/0 ، 84/0 ،27/1 و 37/0 حاصل گردید. همچنین اثر مراحل چهارگانه رشد گیاه بر تبخیر-تعرق پتانسیل گیاه مرجع، زعفران و ضریب گیاهی (P≤0/01) بود.

Saffron is a herbaceous, perennial and semi tropical plant belongs to Iridaceae family that cultivated in
Southern Khorasan province as an importance spice crop. Considering the importance of irrigation water
content in saffron yield, this research was conducted to determine the water requirement of saffron at
Agricultural Research Farm, Faculty of Agriculture, University of Birjand during 2018-2019. Six mini
lysimeters were used to carry out. Three lysimeters were used to calculate the evapotranspiration of the
reference plant (grass) and in the other lysimeter saffron cultivation. Irrigation of each experimental unit
was carried out based on field capacity by weight method. Based on the results obtained from the water
balance equation, the potential evapotranspiration of the reference plant and saffron values were
estimated with 1138.81 and 764.12 mm, respectively. The length of various growth stages of saffron,
including the initial, developmental, middle and end stages were 30, 50, 55 and 65 days, respectively.
Finally, based on the FAO method, the coefficient of variations was plotted and the average crop
coefficients at four stages of plant growth were 0.48, 0.84, 1.27 and 0.37, respectively. Also, four stages on potential evapotranspiration of the reference plant, saffron and crop coefficients were significantly
different at 1% probability level.