تحلیل پیامدهای تغییر کاربری اراضی کشاورزی در سکونتگاه‌های روستایی با تأکید بر گسترش کشت زعفران (مطالعه موردی: دهستان میانجام)

تغییر در استفاده از زمین‌های کشاورزی در روستا که عمدتاً به فعالیت‌های انسانی بستگی دارد، علاوه بر تغییرات غیرمستقیم زیست‌محیطی، پیامدهای اجتماعی، اقتصادی و… مستقیمی بر زندگی انسان دارد. بنابراین، مطالعه حاضر با هدف بررسی تأثیرات و پیامدهای کشت زعفران در سال‌های اخیر بر زندگی villagers در روستای مینجام از شهرستان تربت‌جام انجام شده است. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی-تحلیلی بوده و از نظر هدف نوعی بنیادی است. برای جمع‌آوری اطلاعات از روش‌های مستند و مشاهده‌ای استفاده شده است.

نمونه جامعه ۱۰ روستای منطقه روستایی مینجام است که بالاترین سطح کشت زعفران را دارند. از ۳۴۴۴ خانواده در مناطق روستایی نمونه با فرمول کُکران و خطای (۰.۰۸٪)، حجم نمونه ۱۱۵ خانوار به‌صورت نمونه‌گیری تصادفی انتخاب شد.نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که از نظر ساکنین روستاها، تأثیر تغییر الگوی کشت در شاخص‌های اجتماعی-فرهنگی حداقل ۳.۸۴ و در شاخص‌های فیزیکی با میانگین ۴ بیشترین تأثیر را داشته است. بر اساس نتایج آزمون T نمونه تک، اثرات کشت زعفران بر شاخص اقتصادی با مقدار ۵۶.۶۵ بیشتر از سایر شاخص‌ها است. در توزیع فضایی، میانگین اثرات کشت زعفران بر سطح روستاها مربوط به روستای اموگان با بالاترین عدد ۴.۲ و روستاهای بشزاندان علیا و حاجی‌آباد با پایین‌ترین سطح ۸۶.۳ است.

نتایج تکنیک ARAS برای رتبه‌بندی دقیق روستاهای نمونه این را تأیید کرد.به منظور بررسی اهمیت رابطه بین متغیرهای تحقیق، ضریب مؤثر بودن شاخص‌ها با استفاده از نرم‌افزار اسمارت پی‌ال‌اس تعیین شد. ضریب مسیر t نشان داد که رابطه بین متغیرهای محیطی، فیزیکی و اقتصادی با تأثیرات کلی کاشت زعفران در روستاهای نمونه، معنی‌دار و مستقیم است؛ بر اساس ضرایب استاندارد، ۳۶٪ از تأثیرات کاشت زعفران به طور مستقیم توسط شاخص اقتصادی پیش‌بینی می‌شود.

Changing the use of agricultural land in the village, which is mainly due to human activities, has, in addition to indirect environmental changes, has social, economic, and … direct consequences on human life. Therefore, the present study was conducted with the aim of investigating the effects and consequences of cultivation of saffron in recent years on the lives of villagers in the village miyanjam of the Tarbatjam county. The research method in this research is descriptive-analytic and its type is fundamental in terms of purpose. Documentary and observational methods have been used to collect information.

The sample population is 10 villages in the rural district of miyanjam that have the highest level of cultivation of saffron. From 3444 families in sample rural areas with Cochran formula and error (0.08%), the sample size of 115 households were selected by random sampling method. The results of this study show that, in terms of villagers, the effect of changing the pattern of cultivation in socio-cultural indicators was 3.84 in the least and in the physical indices with the mean of 4 had the most effect.

According to the results of single sample T test, the effects of saffron cultivation on the economic index with the value of 56.65 are more than other indicators. In the spatial distribution, the mean of the effects of saffron cultivation on the level of villages is Emogan village with the highest number of 4.2 and the villages of Bashzandan Olya and Hajiabad with the lowest level of 86.3. The results of ARAS’s technique for accurate ranking of sample villages confirmed this. In order to investigate the significance of the relationship between the variables of the research, the coefficient of effectiveness of the indices was determined using Smart PLS software.

The path coefficient of t indicated that the relationship between environmental, physical and economic variables with the general effects of saffron cultivation in the sampled villages was meaningful and direct; according to the coefficients Standard, 36% of the effects of saffron cultivation are predicted directly by the economic index.