تأثیر کمپوست زباله شهری و وزن بنه مادری بر صفات رویشی، زایشی و شاخص‌های فتوسنتزی زعفران (Crocus sativus L.)

آزمایشی به‌منظور بررسی تأثیر سطوح کمپوست زباله شهری (0، 5، 10 و 20 تن در هکتار) و وزن بنه مادری (1/0-4، 1/4-8 و 1/8-12 گرم) بر رشد، عملکرد و رنگدانه‌های فتوسنتزی زعفران انجام شد. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. نتایج نشان داد که کمپوست زباله شهری به‌طور معنی‌داری وزن تر گل و عملکرد خشک کلاله را افزایش داد. بیشترین عملکرد خشک کلاله (08/0 گرم در متر مربع) با تیمار 20 تن در هکتار کمپوست به‌دست آمد که با تیمار 10 تن در هکتار تفاوت معنی‌داری نداشت. کمپوست همچنین شاخص‌های رشد برگ (طول، وزن تر و خشک) و رنگدانه‌های فتوسنتزی (کلروفیل a، b، کلروفیل کل و کاروتنوئید) را بهبود بخشید. بیشترین صفات برگ و رنگدانه‌ها با تیمارهای 5 و 10 تن در هکتار کمپوست حاصل شد. وزن بنه تأثیر معنی‌داری بر عملکرد گل، تعداد گل، صفات برگ و رنگدانه‌های فتوسنتزی داشت و بیشترین مقادیر در بنه‌های درشت (1/8-12 گرم) مشاهده شد. اثر متقابل کمپوست و وزن بنه بر وزن تر گل، کلروفیل a، b، کلروفیل کل و کاروتنوئید معنی‌دار بود. به‌طور کلی، استفاده از کمپوست زباله شهری (10 تن در هکتار) و بنه‌های درشت (1/8-12 گرم) می‌تواند عملکرد و عملکرد فتوسنتزی زعفران را افزایش دهد.

An experiment was conducted to investigate the effects of municipal waste compost levels (0, 5, 10, and 20 t.ha⁻¹) and maternal corm weights (0.1-4, 4.1-8, and 8.1-12 g) on saffron growth, yield, and photosynthetic pigments. The factorial experiment was arranged in a randomized complete block design with three replications. Results showed that municipal waste compost significantly increased fresh flower weight and dry stigma yield. The highest dry stigma yield (0.08 g.m⁻²) was obtained with 20 t.ha⁻¹ compost, though it was not significantly different from 10 t.ha⁻¹. Compost also improved leaf growth indices (length, fresh and dry weight) and photosynthetic pigments (chlorophyll a, b, total chlorophyll, and carotenoids). The highest leaf traits and pigments were obtained with 5 and 10 t.ha⁻¹ compost. Corm weight significantly affected flower yield, flower number, leaf traits, and photosynthetic pigments, with the highest values observed in the largest corms (8.1-12 g). The interaction of compost and corm weight significantly influenced fresh flower weight, chlorophyll a, b, total chlorophyll, and carotenoids. Overall, using municipal waste compost (10 t.ha⁻¹) and larger corms (8.1-12 g) can enhance saffron yield and photosynthetic performance.