تأثیر سطوح مختلف کود دامی و گوگرد بر صفات بیوشیمیایی و مواد مؤثره زعفران (Crocus sativus L.)

این تحقیق به‌منظور بررسی تأثیر کود گوسفندی و گوگرد بر صفات بیوشیمیایی و مواد مؤثره زعفران طی سال‌های 1397-1398 و 1398-1399 در منطقه سرایان به‌صورت فاکتوریل و در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی اجرا گردید. تیمارهای آزمایش شامل کود گوسفندی در چهار سطح (0، 20، 40 و 60 تن در هکتار) و گوگرد در سه سطح (0، 200 و 400 کیلوگرم در هکتار) بودند.

نتایج نشان داد که کود گوسفندی و گوگرد بر صفات بیوشیمیایی کلاله (آنتی‌اکسیدان، فنول و آنتوسیانین)، مواد مؤثره کلاله (پیکروکروسین، کروسین و سافرانال) و صفات بیوشیمیایی برگ (کلروفیل a، b، کل و کاروتنوئید) زعفران معنی‌دار شد. تیمار 60 تن در هکتار کود گوسفندی بیشترین میزان آنتی‌اکسیدان (30.46 درصد)، فنول (62.52 میلی‌گرم در صد گرم وزن خشک)، آنتوسیانین (33.41 میلی‌گرم در صد گرم وزن خشک)، پیکروکروسین (33.00 جذب محلول آبی یک درصد در طول موج 257 نانومتر)، کروسین (285.667 جذب محلول آبی یک درصد در طول موج 440 نانومتر)، سافرانال (34.56 جذب محلول آبی یک درصد در طول موج 330 نانومتر) و کلروفیل b (0.048 میلی‌گرم در گرم وزن تر) را به خود اختصاص داد. با مصرف 400 کیلوگرم در هکتار گوگرد نیز آنتی‌اکسیدان 12.31 درصد، فنول 0.35 درصد، آنتوسیانین 31.56 درصد، پیکروکروسین 30.95 درصد، کروسین 48.48 درصد، سافرانال 11.23 درصد، کلروفیل a 16.80 درصد، کلروفیل b 8.33 درصد و کاروتنوئید 16.14 درصد نسبت به شاهد افزایش یافت.

همچنین بیشترین مقدار فنول (62.73 میلی‌گرم در صد گرم وزن خشک)، آنتوسیانین (29.63 میلی‌گرم در صد گرم وزن خشک)، کروسین (287.33 جذب محلول آبی یک درصد در طول موج 440 نانومتر)، سافرانال (38.81 جذب محلول آبی یک درصد در طول موج 330 نانومتر)، کلروفیل کل (1.026 میلی‌گرم در گرم وزن تر) و کاروتنوئید (1.026 میلی‌گرم در گرم وزن تر) در سطح 60 تن در هکتار کود گوسفندی و 400 کیلوگرم در هکتار گوگرد به‌دست آمد. یافته‌های این آزمایش نشان داد که کود گوسفندی و گوگرد به طور مثبت بر صفات بیوشیمیایی و اجزای فعال زعفران تأثیر گذاشتند.

This study was conducted to investigate the effect of sheep manure and sulfur on biochemical traits and active ingredients of saffron during 2018-2019 and 2019-2020 in the Sarayan region in a factorial manner and a randomized complete block design with three replications. Experimental treatments included sheep manure at four levels (0, 20, 40, and 60 t. ha⁻¹) and sulfur at three levels (0, 200, and 400 kg. ha⁻¹).

The results demonstrated that sheep manure and sulfur had a significant impact on the biochemical characteristics of stigma (antioxidant, phenol, and anthocyanin), effective substances of stigma (picrocrocin, crocin, and safranal), and biochemical characteristics of leaves (chlorophyll a, b, total, and carotenoid) of saffron. The treatment of 60 t. ha⁻¹ of sheep manure has the highest amounts of antioxidants (30.46%), phenol (62.52 mg. 100 g dry weight⁻¹), anthocyanin (33.41 mg. 100 g dry weight⁻¹), picrocrocin (33.00 absorption of 1% aqueous solution at 257 nm), crocin (285.667 absorption of 1% aqueous solution at 440 nm), safranal (34.56 absorption of 1% aqueous solution at 330 nm) and chlorophyll b (0.048 mg. g fresh weight⁻¹).

With a consumption of 400 kg. ha⁻¹ of sulfur, antioxidant 12.31%, phenol 0.35%, anthocyanin 31.56%, picrocrocin 30.95%, crocin 48.48%, safranal 11.23%, chlorophyll a 16.80%, Chlorophyll b 8.33%, and carotenoid 16.14% increase compared to the control. Also, the highest amount of phenol (62.73 mg. 100 g dry weight⁻¹), anthocyanin (29.63 mg. 100 g dry weight⁻¹), crocin (287.33 absorption of one percent aqueous solution at 440 nm), safranal (38.81 absorption of one percent aqueous solution at 330 nm), total chlorophyll (1.026 mg. g fresh weight⁻¹) and carotenoid (1.026 mg. g fresh weight⁻¹) at the level of 60 t. ha⁻¹ of sheep manure and 400 kg. ha⁻¹ sulfur was obtained. The findings of this experiment indicated that sheep manure and sulfur positively influenced the biochemical traits and active components of saffron.