تأثیر زمان اولین آبیاری و کاربرد کودهای کلات و نانوی آهن و روی بر برخی ویژگی‌های مورفوفیزیولوژیک زعفران در کرمانشاه

به منظور بررسی تأثیر زمان آبیاری اول و کودهای کلات و نانو آهن و روی بر ویژگی‌های مورفوفیزیولوژیک زعفران، این آزمایش در شهرستان کرمانشاه در سال زراعی 1395-96 صورت گرفت. آزمایش به صورت کرت‌های خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در 3 تکرار انجام گردید. تاریخ آبیاری اول به عنوان عامل اصلی در سه سطح (10، 20 و 30 آبان‌ماه) و کودهای کلات و نانو به عنوان عامل فرعی در هفت سطح (شاهد، 4، 8 و 12 کیلوگرم در هکتار کود کلات معمولی آهن و روی و 4، 8 و 12 کیلوگرم در هکتار کود نانو کلات آهن و روی) بودند.

نتایج نشان داد که تأثیر تاریخ آبیاری اول و کود بر تعداد برگ در بوته، وزن خشک گل، وزن خشک کلاله، کروسین، پیکروکروسین، کلروفیل a و b معنی‌دار شد. بیشترین وزن خشک گل با اعمال اولین آبیاری در 10 آبان حاصل شد که تقریباً 14/29 درصد بیشتر از تاریخ اولین آبیاری در 30 آبان بود. تحت تأثیر کود بیشترین آن از کاربرد 12 کیلوگرم در هکتار نانو کلات آهن و روی به‌دست آمد. میزان پرولین با کاربرد کود، روند کاهشی داشت. تحت تأثیر برهمکنش تاریخ آبیاری اول و کود تفاوت معنی‌دار بین تیمارهای مورد بررسی مشاهده شد.

براساس نتایج وزن خشک کلاله و سافرانال در تاریخ‌های آبیاری زودتر افزایشی بود و بیشترین وزن خشک کلاله از کاربرد 8 کیلوگرم در هکتار نانو کلات آهن و روی از اعمال اولین آبیاری در 10 آبان‌ماه به‌دست آمد که در مقایسه با تیمار اولین آبیاری در 30 آبان و عدم کاربرد کود 47/56 درصد افزایش داشت. براساس نتایج برای حصول حداکثر عملکرد کلاله تاریخ اولین آبیاری 10 آبان و کاربرد 12 کیلوگرم در هکتار کلات معمولی یا 8 کیلوگرم در هکتار نانو کلات مناسب می‌باشد.

To investigate the effect of the first irrigation time and chelate and nano iron and zinc fertilizers on the morphophysiological characteristics of saffron, this experiment was conducted in Kermanshah county during the 2016-2017 growing season. The experiment was performed as split plots in a randomized complete block design with 3 replications. The first irrigation date was the main factor at three levels (October 22, November 1, and November 11) and chelate and nano fertilizers were the sub-factor at seven levels (control, 4, 8, and 12 kg.ha⁻¹ of conventional iron and zinc chelate fertilizer and 4, 8, and 12 kg.ha⁻¹ of nano iron and zinc chelate fertilizer).

The results showed that the effect of the first irrigation date and fertilizer on the number of leaves per plant, flower dry weight, stigma dry weight, crocin, picrocrocin, chlorophyll a and b was significant. The highest flower dry weight was obtained by applying the first irrigation on October 22, which was approximately 14.29% higher than the first irrigation date on November 11. Under the influence of fertilizer, the highest was obtained from the application of 12 kg.ha⁻¹ of nano iron and zinc chelate. Proline content showed a decreasing trend with fertilizer application. Under the influence of the interaction between the first irrigation date and fertilizer, a significant difference was observed between the studied treatments.

Based on the results, the dry weight of stigma and safranal increased with earlier irrigation dates, and the highest dry weight of stigma was obtained from the application of 8 kg.ha⁻¹ of nano iron and zinc chelate from the first irrigation on October 22, which increased by 47.56% compared to the first irrigation treatment on November 11 and no fertilizer application. Based on the results, for maximum stigma yield, the first irrigation date of October 22 and the application of 12 kg.ha⁻¹ of conventional chelate or 8 kg.ha⁻¹ of nano chelate is suitable.