تأثیر بنه مادری (Crocus sativus L. Iridaceae) بر عملکرد بنه دختر زعفران در منطقه شمال دریای سیاه در اوکراین

هدف این پژوهش، تعیین تأثیر اندازه بنه مادری بر بهره‌وری و ساختار عملکرد بنه‌های دختری زعفران (*Crocus sativus* L.) در یک سیستم کشت سه ساله در منطقه استپ جنوبی اوکراین (استان میکولایف) بود. یک آزمایش مزرعه‌ای در اوت ۲۰۱۹ با استفاده از سه رده اندازه بنه شامل بزرگ (۱/۸۲ ± ۲۵/۴۶ میلی‌متر)، متوسط ​​(۰/۹۶ ± ۱۸/۵ میلی‌متر) و کوچک (۰/۲۱ ± ۷/۴۰ میلی‌متر) اجرا شد و عملیات برداشت همراه با تحلیل‌های ریخت‌سنجی (مورفومتریک) در ژوئن ۲۰۲۲ صورت گرفت. نتایج نشان داد که اندازه مواد کاشت اولیه تأثیری تعیین‌کننده بر بهره‌وری داشته است. با این حال، ساختار عملکرد در میان تیمارها تفاوت معناداری داشت: نسبت بنه‌های دختری بزرگ (که پتانسیل گل‌دهی دارند) در تیمار بنه‌های مادری کوچک بیشترین مقدار (۴۹/۱ درصد وزنی) و در تیمار بنه‌های مادری بزرگ کمترین مقدار (۱۸/۳ درصد) را به خود اختصاص داد. بنابراین، برای به حداکثر رساندن کل عملکرد بنه، استفاده از مواد کاشت بزرگ توصیه می‌شود؛ در حالی که استفاده از بنه‌های مادری کوچک زمانی مناسب است که هدف دستیابی به نسبت بالاتری از بنه‌های گل‌دهنده باشد؛ موضوعی که هم برای تولیدکنندگان مواد کاشت زعفران و هم برای مزارع با هدف تولید گل، حائز اهمیت است.

The study aimed to determine the effect of mother corm size on the productivity and yield structure of daughter corms of saffron (Crocus sativus L.) under a three-year cultivation system in the Southern Steppe zone of Ukraine (Mykolaiv region). A field experiment was established in August 2019 using three size fractions of corms: large (25.46 ± 1.82 mm), medium (18.5 ± 0.96 mm), and small (7.40 ± 0.21 mm), and harvesting with morphometric analysis was conducted in June 2022. The results showed that the size of the initial planting material had a decisive influence on productivity. However, yield structure differed significantly among treatments: the proportion of large, potentially flowering daughter corms was highest with small mother corms (49.1% by mass) and lowest with large mother corms (18.3%). Thus, large planting material is recommended to maximize total corm yield, whereas the inclusion of small mother corms is advisable when the goal is to obtain a higher proportion of flowering corms, which is important for both saffron planting material producers and flower-oriented farms.