بهره‌وری آب و تحلیل اقتصادی زعفران تحت شوری‌های مختلف آب آبیاری، سطح‌های کود دامی و روش‌های کاشت

چکیده: هدف از این مطالعه بررسی اقتصادی بودن سرمایه‌گذاری در روش کاشت در شیار و مصرف کود دامی بیشتر تحت شرایط شوری آب آبیاری برای کشت زعفران بود. آزمایش به صورت کرت‌های خردشده در قالب بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد که سطوح شوری آب آبیاری (۴۵/۰ (آب شیرین، S1)، ۰/۱ (S2)، ۰/۲ (S3) و ۰/۳ (S4) دسی‌زیمنس بر متر) به عنوان کرت اصلی، سطوح کود دامی (۳۰ (F1) و ۶۰ (F2) مگاگرم در هکتار) به عنوان کرت فرعی و روش کاشت (کرتی (P1) و در شیار (P2)) به عنوان کرت فرعی-فرعی در نظر گرفته شدند. نتایج نشان داد که می‌توان به بیش از دو برابر بهره‌وری آب (WP) بیشتر در روش کاشت در شیار در مقایسه با روش کرتی دست یافت. همچنین، مصرف کود دامی بیشتر (تیمار F2) منجر به WP بالاتر در سطوح شوری بالاتر (یعنی تیمارهای S3 و S4) شد. بر اساس تحلیل درآمد خالص (NI)، کارایی اقتصادی مصرف آب (EWUE) و نسبت سود به هزینه (BCR)، سود تولید روش کاشت در شیار حتی در سال اول کشت، بیشتر از هزینه تولید آن در مقایسه با روش کرتی بود؛ در حالی که این امر برای روش کاشت کرتی از نظر اقتصادی امکان‌پذیر نبود. بیشترین NI برای روش کاشت در شیار ۳۷۲ × ۱۰۶ ریال در هکتار به‌دست آمد که حدود ۵/۳ برابر بیشترین NI (۱۲ × ۱۰۶ ریال در هکتار) برای روش کاشت کرتی در سال دوم بود. نتایج تحلیل اقتصادی منجر به این نتیجه شد که کاشت پیاز زعفران در شیار برای تولید عملکرد بالای زعفران و در نتیجه NI و EWUE بالا، حتی تحت سطوح بالای شوری آبیاری مناسب است. بنابراین، تغییر روش کاشت مرسوم کرتی به کاشت در شیار برای تولید زعفران جهت دستیابی به کارایی بالاتر مصرف آب و اقتصادی، ارزشمند است.

Abstract: The objective of the present study was to identify whether the investment in the in-furrow planting and higher application of cattle manure under irrigation water salinity condition for saffron planting is cost-effective or not. A split–split plot arrangement was conducted in complete randomized block design with irrigation water salinity levels (0.45 (fresh water, S1), 1.0 (S2), 2.0 (S3) and 3.0 (S4) dS m−1) as the main plot, cattle manure levels (30 (F1) and 60 (F2) Mg ha−1) as the sub plot and planting method (basin (P1) and in-furrow (P2)) as the sub–sub plot in three replications. Results showed that we can reach more than two-fold higher water productivity (WP) in the in-furrow planting method compared with the basin planting method. Also, application of higher cattle manure (F2 treatment) resulted in higher WP in higher salinity levels (i.e., S3 and S4 treatments). According to the net income (NI), economic water use efficiency (EWUE) and benefit-cost ratio (BCR) analysis, the production benefit of the in-furrow planting method was higher than the production cost compared with the basin method even in the first year of the planting; whereas, it was not economically feasible for basin planting method. The highest NI for the in-furrow planting method was obtained 372 × 106 RIs ha−1 that was about 3.5 times of the highest NI (12 × 106 RIs ha−1) for the basin planting method in the second year. The economic analysis results led to conclude that planting the saffron corms in furrow was found to be suitable for producing high saffron yield and consequently NI and EWUE even under high irrigation salinity levels. Therefore, it is worthwhile to change conventional basin planting method into the in-furrow planting for saffron production to achieve the higher WP and economic efficiency.