بررسی اثر کود دامی و الگوی کشت بر برخی از خصوصیات کمی گل و بنه زعفران زراعی در شرایط اقلیمی گناباد

به منظور بررسی واکنش گیاه دارویی زعفران به تراکم کاشت و سطوح مختلف کود دامی آزمایشی دو ساله به صورت اسپلیت پلات و در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال‌های زراعی 1395-96 در منطقه گناباد اجرا شد. عامل اصلی شامل فواصل روی ردیف 5، 10 و 15 سانتی‌متر و عامل فرعی بصورت شاهد (عدم مصرف کود)، و کاربرد 0، 20، 40 و 60 تن در هکتار کود گاوی بود. نتایج آزمایش نشان داد حداکثر عملکرد گل تر در سال اول (127.4 کیلوگرم در هکتار) از کاربرد 60 تن در هکتار و در سال دوم (72.3 کیلوگرم در هکتار) از مصرف 40 تن در هکتار کود گاوی تحت تراکم کاشت 5 سانتی‌متر روی ردیف بدست آمد. بیشترین عملکرد کلاله تر در هر دو سال آزمایش (به ترتیب با مقادیر 0.283 و 0.200 کیلوگرم در هکتار) در اثر کاشت پرتراکم (فاصله روی ردیف 5 سانتی‌متر) و اعمال 40 تن در هکتار کود گاوی حاصل شد. عملکرد کلاله خشک نیز در نتیجه تأثیر همین تیمار به ترتیب با مقادیر 0.770 و 2.400 کیلوگرم در هکتار در دو سال آزمایش افزایش بیشتری در مقایسه با سایر تیمارها نشان داد. بالاترین تعداد بنه خواهری در هر دو سال آزمایش (به ترتیب 519 و 619 بنه در متر مربع) از کشت با بیشترین تراکم بنه حاصل شد. در سال اول، تیمار 40 تن در هکتار کود دامی بیشترین مقادیر 592( بنه در متر مربع) را داشته و در سال دوم، تیمار 60 تن در هکتار بالاترین مقادیر 57( بنه در متر مربع) را نشان داد. بیشترین عملکرد بنه در سال اول با میانگین 23724 کیلوگرم در هکتار از فاصله روی ردیف 5 سانتی‌متر و اعمال 30 تن در هکتار کود دامی حاصل شد. اما در سال دوم بیشترین میانگین 13439 کیلوگرم در هکتار) از همین تراکم کاشت و مصرف 60 تن در هکتار کود دامی بدست آمد. بنابراین، برای دستیابی به عملکرد اقتصادی مناسب در زراعت زعفران، کاربرد 40 تن در هکتار کود گاوی در تراکم کاشت 5 سانتی‌متر در شرایط اقلیمی و خاکی مشابه با محل این آزمایش پیشنهاد می‌گردد.

In order to study the response of saffron medicinal plant to planting density and different levels of manure, a two year experiment was conducted in split-plot as complete block design with three replications in 2015-16 and 2016-2017 in the Gonabad area. The main factor consisted of 5, 10, and 15 cm plant spacing on row and sub factor was control (no manure application), and application of 0, 20, 40, and 60 t.ha-1 cow manure. The results of the experiment showed that maximum value of fresh flower yield in the first year (127.4 kg.ha-1) was achieved in 60 t/ha and in the second year it was achieved in (72.3 kg.ha-1) obtained from 40 t.ha-1 manure application under 5 cm plant spacing in rows. The highest fresh stigma yield in both years (10.300 and 5.383 kg.ha-1, respectively) was obtained due to high planting density (5 cm plant spacing in row) and 40 t.ha-1 manure application. Also, dry stigma yield under this treatment with 2.300 and 1.770 kg.ha-1, respectively had more increase in both years than other treatments. The highest daughter corm number in both years (614 and 591 corm.m-2, respectively) was obtained from the highest corm planting density. In the first year, 40 t.ha-1 manure treatment had the highest value (592 corm.m-2) and in the second year, 60 t.ha-1 manure application showed the highest value (572 corm.m-2). In the first year, the highest corm yield with 22724 kg.ha-1 was achieved from 5 cm plant spacing in row and 40 t.ha-1 manure. However, in the second year the highest mean value (12429 kg.ha-1) was obtained from the same planting density and use of 60 t.ha-1 manure. Therefore, to achieve suitable economic yield in saffron cultivation, application of 40 t.ha-1 cow manure in 20×5 cm planting density under climatic and edaphic conditions similar to this experiment location is suggested.