ارزیابی برخی از صفات کمی و کیفی تعدادی از اکوتیپهای زراعی زعفران(Crocus sativus L.)

از آنجایی که مقدار متابولیت های ثانویه زعفران با منشا اکوتیپها و شرایط محیطی تولید می تواند مرتبط باشد، از این رو داشتن اطلاعات جامع در این رابطه می تواند با بعد اقتصادی و تجارت زعفران مرتبط باشد. بدین منظور تعداد چهارده اکوتیپ زراعی جمع آوری شده از دو استان خراسان رضوی و جنوبی در قالب طرح پایه بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در ایستگاه تحقیقات زعفران و گیاهان دارویی گناباد مورد بررسی قرار گرفتند. کاشت اکوتیپهای جمع آوری شده در نیمه اول مهر ماه سال ۱۳۹۷ در ایستگاه تحقیقات انجام شد. نتایج تجزیه واریانس صفات مورد بررسی در سال زراعی دوم (۹۹-۱۳۹۸) نشان داد که متغیرهای کمی و کیفی اندازه گیری شده در اکوتیپهای مورد مطالعه از تفاوت آماری معنی داری (۰.۰۱ ≤p) برخوردار می باشند. بالاترین تعداد گل در واحد سطح به اکوتیپ فردوس- برون و کمترین آن به زاوه – حشمت آباد تعلق داشت. وزن خشک کلاله در بین اکوتیپها نیز دارای تغییرات قابل توجه بود، بالاترین عملکرد کلاله خشک به دو اکوتیپ قاین – شاهیک و فردوس – برون تعلق داشت. همچنین نتایج مقایسه میانگین متابولیت های ثانویه در اکوتیپ های مختلف نشان داد تفاوتهای آماری در بین اکوتیپها مورد بررسی وجود دارد. در این رابطه حد تغییرات بیشترین شدت رنگی (کروسین) در دامنه ۱۴۷/۶۶ الی ۲۲۳/۳۳ در بین اکوتیپها مورد بررسی متفاوت بود. به نحوی که به ترتیب بیشترین و کمترین شدت رنگی در دو اکوتیپ رشتخوار – براکوه ( ۲۲۳/۳۳ ) و فردوس – باغستان ( ۱۴۷/۶۶ ) مشاهده شد. نتایج نشان داد که علی رغم یکسان بودن شرایط اقلیمی و مدیریت مزرعه تفاوت های آماری مشخصی بین اکوتیپ های مورد بررسی زعفران وجود داشت.

Since the amount of secondary metabolites in saffron can be related to the origin of ecotypes and the environmental conditions of production, having comprehensive information on this matter can therefore be associated with the economic and trade aspects of saffron. For this purpose, fourteen cultivated ecotypes collected from two provinces, Razavi and South Khorasan, were studied within the framework of a randomized complete block design with three replications at the Gonabad Saffron and Medicinal Plants Research Station. The planting of the collected ecotypes was carried out in the first half of Mehr 1397 (September-October 2018) at the research station. Analysis of variance results for the traits studied in the second growing season (1398-1399 / 2019-2020) showed that the measured quantitative and qualitative variables in the studied ecotypes had statistically significant differences (p ≤ 0.01). The highest number of flowers per unit area was observed in the Fardous-Boroon ecotype, while the lowest was in the Zaveh-Hashmatabad ecotype. The dry weight of stigmas also varied significantly among the ecotypes, with the highest dry stigma yield observed in the Qaen-Shahik and Fardous-Boroon ecotypes. Additionally, the results of the comparison of the mean secondary metabolites in different ecotypes showed that there are statistical differences among the ecotypes under study. In this regard, the range of variations in the maximum color intensity (crocins) varied between 147.66 and 223.33 among the ecotypes studied. The highest and lowest color intensities were observed in the Rashtkhar–Barakuh ecotype (223.33) and the Ferdows–Baghestan ecotype (147.66), respectively. The results indicated that despite identical climatic conditions and farm management, there were significant statistical differences among the saffron ecotypes under examination.