احیای مناطق حاشیه‌ای باسیلیکاتا (جنوب ایتالیا) با زعفران: یک راهبرد ترکیبی از سیستم کشت جایگزین و تحلیل تناسب اراضی

رهاسازی زمین‌های کشاورزی در اروپا یک مسئله مهم به دلیل پیامدهای محیط زیستی، socio-economic و منظر است. این تمایل عمدتاً بر مناطق حاشیه‌ای و درونی، واقع در دور از مناطق شهری بزرگ، به دلیل عوامل بیوفیزیکی و/یا socio-economic تأثیر می‌گذارد. اگرچه مقررات اروپایی و ملی سعی در تبدیل شکنندگی این سرزمین‌ها به فرصتی برای توسعه پایدار دارند، بسیاری از این مناطق، به ویژه در جنوب اروپا، همچنان از نابرابری‌های socio-economic رنج می‌برند. به همین دلیل، لازم است ابتکارات منطقه‌ای و در سطح ناحیه‌ای در نظر گرفته شود که بتواند مناطق حاشیه‌ای را از نظر اقتصادی احیا کند و در عین حال سرمایه طبیعی آن را حفظ نماید. سیستم‌های کشت جایگزین، قادر به بهینه‌سازی کیفیت برخی محصولات غذایی، می‌توانند نقش اساسی در توسعه اقتصادی جمعیت‌های ساکن در مناطق حاشیه‌ای ایفا کنند.

این مناطق، که توسط مناطق داخلی اغلب به دلیل مشکل در اعمال کشاورزی مکانیزه رها شده‌اند، می‌توانند فرصتی برای بازکشف شیوه‌های پایدار و سودآور باشند. در میان محصولات با ارزش بالا، زعفران (Crocus sativus L.)، “طلای سرخ” و “پادشاه ادویه‌ها”، به دلیل پتانسیل خود برجسته است. در واقع، به لطف استفاده از گلدان‌های توف، انتخابی بوم‌پایدارتر در مقایسه با گلدان‌های پلاستیکی که قبلاً در ادبیات ذکر شده، امکان بهبود کیفیت این ادویه وجود دارد. علاوه بر این، Crocus sativus L. نه تنها خود را برای مصارف متعدد مناسب می‌کند، بلکه نمایانگر فرصتی معتبر برای تکمیل درآمد کشاورزی است. این امر به لطف سودآوری بالا و خواص مفید آن برای سلامت انسان ممکن شده، راهی برای تنوع بخشیدن به تولیدات کشاورزی با تأثیرات اقتصادی و اجتماعی مثبت ارائه می‌دهد.

مشخص است که بازار زعفران در ایتالیا از رقابت کشورهای در حال توسعه (ایران، مراکش، هند) که قادر به تولید زعفران با هزینه‌های کمتر از کشورهای اروپایی هستند، به دلیل هزینه کمتر نیروی کار، رنج می‌برد. بنابراین، این مطالعه به دنبال شناسایی مناطق حاشیه‌ای است که می‌توان از طریق یک سیستم کشت بوم‌پایدار بازیابی و ارزش‌افزایی کرد و پتانسیل افزایش کیفیت این ادویه را دارد، آن را منحصر به فرد و مقاوم در برابر رقابت می‌سازد. به طور خاص، این مقاله در دو مقیاس بررسی سازماندهی شده است: (الف) در سطح محلی برای نشان دادن امکان‌سنجی اقتصادی-بوم‌شناختی کشت زعفران از طریق اتخاذ یک تکنیک کشاورزی جایگزین در یک سایت آزمایشی واقع در تریکاریکو (باسیلیکاتا – جنوب ایتالیا، 40°37′ شمالی، 16°09′ شرقی؛ 472 متر از سطح دریا) که اگرچه حاصلخیز است، برای سیستم‌های کشت مکانیزه مناسب نیست؛ (ب) در سطح منطقه‌ای از طریق یک تحلیل تناسب اراضی فضایی-مشخص برای نشان دادن مکان ممکن برای گسترش کشت زعفران.

نقشه نهایی، به دست آمده از ترکیب متغیرهای ژئو-محیطی، می‌تواند به عنوان ابزاری ارزشمند برای حمایت از سیاستگذاران و کشاورزان برای ترویج یک راهبرد کشاورزی گسترده مبتنی بر سیستم‌های مدیریت جدید محصول در نظر گرفته شود. اتخاذ این سیستم agroecological جایگزین می‌تواند استفاده از منابع زمین را در چشم‌انداز افزایش بهره‌وری و سودآوری محصول در مناطق کشاورزی حاشیه‌ای بهینه کند.

The abandonment of farmland in Europe is a significant issue due to its environmental, socio-economic, and landscape consequences. This tendency mainly impacts marginal and inner areas, located far from large urban districts, because of biophysical and/or socio-economic factors. Although European and national regulations try to turn the fragility of these territories into an opportunity for sustainable development, many of these areas, especially in southern Europe, continue to suffer socio-economic disparities. For this reason, it is necessary to consider regional and district-wide initiatives that can economically revitalize marginal areas while safeguarding their natural capital.

Alternative cropping systems, capable of optimizing the quality of some food crops, can play an essential role in the economic development of populations living in marginal areas. These areas, represented by inland zones often abandoned due to the difficulty of applying mechanized agriculture, can represent an opportunity to rediscover sustainable and profitable practices. Among the high-value crops, saffron (Crocus sativus L.), “red gold” and “king of spices”, stands out for its potential. Indeed, thanks to the use of tuff tubs, a more eco-sustainable choice compared to the plastic pots already mentioned in the literature, it is possible to improve the quality of this spice. Furthermore, Crocus sativus L. not only lends itself to multiple uses but also represents a valid opportunity to supplement agricultural income.

This is made possible by its high profitability and beneficial properties for human health, offering a way to diversify agricultural production with positive economic and social impacts. It is known that the saffron market in Italy suffers from competition from developing countries (Iran, Morocco, India) capable of producing saffron at lower costs than European countries, thanks to the lower cost of labor. Therefore, this study seeks to identify marginal areas that can be recovered and valorized through an eco-sustainable cultivation system with the potential to enhance the quality of this spice, making it unique and resilient to competition. Specifically, this paper is organized on a dual scale of investigation: (a) at the local level to demonstrate the economic-ecological feasibility of saffron cultivation through the adoption of an alternative farming technique on an experimental site located in Tricarico (Basilicata—Southern Italy, 40°37′ N, 16°09′ E; 472 m. a.s.l.) that, although fertile, is not suitable for mechanized cropping systems; (b) at the regional level through a spatially explicit land suitability analysis to indicate the possible location where to export saffron cultivation.

The final map, obtained by combining geo-environmental variables, can be considered a precious tool to support policymakers and farmers to foster a broad agricultural strategy founded on new crop management systems. The adoption of this alternative agroecological system could optimize the use of land resources in the perspective of increasing crop productivity and profitability in marginal agricultural areas.