اثر سطوح کاهش یافته علف‌کش هالوکسی‌فوب آر-متیل‌استر در ترکیب با برخی مواد افزودنی بر خصوصیات رشدی و گلدهی زعفران

مقدمه: زعفران یکی از گیاهان دارویی و اقتصادی مهم در مناطق خشک و نیمه خشک ایران است. این گیاه بدلیل طعم و عطر مطبوع و نیز خواص دارویی متعدد، ارزش اقتصادی بالایی دارد. از این رو، کشت و تولید این گیاه در مناطقی که شرایط اقلیمی مناسبی برای رشد این گیاه دارند، به یکی از مهم ترین فعالیت های اقتصادی تبدیل شده است. با وجود اینکه ایران حدود 90 درصد تولید جهانی زعفران را در اختیار دارد، ولی خلاء عملکرد این گیاه در مزارع کشور بسیار بالا است. یکی از عوامل مهم در افزایش خلاء عملکرد در زعفران، علف های هرز هستند. با توجه به قدرت رقابت محدود زعفران، اگر علف های هرز به خوبی مدیریت نشوند، می توانند باعث کاهش رشد و عملکرد محصول شوند. به همین دلیل، کشاورزان برای کنترل علف های هرز از روش های مختلفی از جمله استفاده از علف کش ها استفاده می کنند. هالوکسی فوب آر-متیل استر (سوپرگاالت) به عنوان یک علف کش رایج در مزارع زعفران برای کنترل علف های هرز باریک برگ استفاده می شود. با این حال، تاکنون احتمال خسارت این علف کش بر گیاه زعفران به خوبی مورد بررسی قرار نگرفته است. علاوه بر این، اجرای راهکارهایی برای افزایش کارایی و استفاده از مقادیر کمتر علف کش برای تولید پایدار زعفران حائز اهمیت است.

مواد و روش ها: در این تحقیق گلدانی، اثر مقادیر کاهش یافته علف کش سوپرگاالت (صفر، 20، 40، 60، 80 و 100 درصد مقدار توصیه شده) و کاربرد مواد افزودنی (روغن گیاهی منداب، روغن معدنی سیتوگیت و عدم کاربرد روغن) در قالب آزمایش فاکتوریل بر مبنای طرح پایه بلوک های کامل تصادفی بر رشد و گلدهی زعفران بررسی شد.

نتایج و بحث: اثر فاکتورهای آزمایشی بر کارایی کوانتومی فتوسیستم دو (Fv/Fm) معنی دار نبود. فاکتورهای آزمایشی اثر معنی داری بر طول و تعداد برگ گیاه نداشتند، ولی مصرف علف کش و مواد افزودنی وزن خشک برگ را کاهش داد. بیشترین تعداد بنه های ریز و تعداد کل بنه های دختری در تیمار شاهد و کمترین تعداد در شرایط کاربرد روغن منداب بدون علف کش و نیز کاربرد سیتوگیت در غلظت 20 درصد علف کش بدست آمد. بیشترین تعداد بنه های دختری درشت، در تیمارهای کاربرد سیتوگیت در غلظت 20 و 40 درصد علف کش، مصرف روغن منداب در غلظت 40 درصد علف کش و سپس در تیمار عدم مصرف ماده افزودنی در غلظت 40 درصد علف کش بدست آمد و در سایر تیمارهای ترکیبی بنه درشت مشاهده نشد. نتایج مشابهی نیز برای عملکرد بنه های درشت مشاهده شد و از این رو گلدهی نیز فقط در تیمارهای مورد اشاره ثبت گردید. مصرف علف کش و روغن های همراه، میانگین وزن بنه های دختری اصلی را بطور معنی داری و نسبت وزنی بین اندام های زیرزمینی (بنه) به اندام هوایی (برگ) را بطور نسبی بهبود بخشید.

نتیجه گیری: در مجموع، استفاده از علف کش و مواد افزودنی باعث کاهش تعداد بنه های دختری ریز و افزایش تسهیم مواد به سمت بنه های دختری شد و بر کارایی فتوسنتزی گیاه اثر بازدارنده اعمال نکرد. جهت درک کامل پاسخ زعفران به فاکتورهای آزمایشی جهت ارایه توصیه مدیریتی، اجرای تحقیقات میدانی در محیط طبیعی ضروری است.

Introduction: Saffron (Crocus sativus L.) is one of the important medicinal plants in the arid and semi-arid regions of Iran. This plant has high economic value due to its pleasant taste and aroma as well as numerous medicinal properties. Therefore, the cultivation and production of this plant in areas with suitable climatic conditions has become one of the most important economic activities.

Although Iran accounts for about 90% of the global production of saffron, the yield gap of this plant in the country’s fields is very high. One of the important factors in increasing the yield gap in saffron are weeds. Given the limited competitive capacity of saffron, weeds can reduce crop growth and yield if not managed well. For this reason, farmers use various methods to control weeds, including the use of herbicides. Haloxyfop R-methyl ester (super gallant) is used as a common herbicide in saffron fields to control narrow leaf weeds. However, the potential damage of this herbicide to saffron plants has not been well studied, so far. In addition, implementing strategies to increase efficiency and use lower amounts of herbicide is important for sustainable saffron production.

Materials and Methods: In this study, the effect of reduced levels of super gallant herbicide (0, 20, 40, 60, 80 and 100% of the recommended dose) and the application of adjuvants (arugula oil, Citogate mineral oil and no oil application) were investigated on saffron growth and flowering in a factorial experiment based on a randomized complete block design with six replications. The experiment was conducted in pots, from the beginning of autumn 2023 to the end of autumn 2024, in the open environment of the Faculty of Agriculture, University of Birjand, Iran.

Results and Discussion: The effect of experimental factors was not significant on the quantum efficiency of photosystem II (Fv/Fm). The experimental factors had no significant effect on the length and the number of leaves, but their interaction effect on leaf dry weight was significant. The application of herbicide and adjuvants reduced leaf dry weight, and the highest value of this index (66.6 g m\(^{-2}\)) was obtained in the control treatment. The interaction effect of experimental factors was significant on the number of small (<3 g) and large (6-9 g) replacement corms and on the total number of replacement corms.

The highest number of small corms and total number of corms were obtained in the control treatment (837 and 962 No. m\(^{-2}\), respectively), while the lowest number was obtained by application of arugula oil × no- herbicide (375 and 465 No. m\(^{-2}\), respectively) and also by the application of Citogate at a concentration of 20% herbicide (358 and 466 No. m\(^{-2}\), respectively). The highest number of large replacement corms (6-9 g) with flowering potential, were obtained by application of Citogate at a concentration of 20 and 40% herbicide (25 No. m\(^{-2}\)), application of arugula oil at a concentration of 40% herbicide (16.6 No. m\(^{-2}\)), and then by no adjuvant at a concentration of 40% herbicide (3.8 No. m\(^{-2}\)), while there were no large corms in the other combined treatments. Similar results were observed for the yield of large corms and thereby flowering was recorded only in the mentioned treatments. The application of herbicides and adjuvants improved the mean weight of replacement corms and the weight ratio of corms to leaves.

Conclusion: Overall, the results of this preliminary research showed that the application of herbicide and adjuvants reduced the number of small replacement corms and increased the allocation of photoassimilates towards replacement corms and had no inhibitory effect on the photosynthetic efficiency of the plant. This potted research showed that the use of Supergallant herbicide did not have a negative effect on saffron, but conducting field experiments in the natural environment is necessary to fully understand the response of saffron to the experimental factors in order to provide applied recommendations.