اثرات دگر آسیبی عصاره اندام‌های مختلف گیاه زعفران بر رشد و جوانه‌زنی علف‌های هرز

به منظور بررسی اثر دگرآسیبی اندام‌های زعفران بر رشد و جوانه‌زنی دو گونه علف هرز جوموشی و خاکشیر آزمایشی در دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تربت حیدریه در سال ۱۳۹۴ انجام شد. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با چهار تکرار انجام شد. تیمارها شامل عصاره اندام‌های زعفران در سه سطح برگ، بنه و ترکیب برگ و بنه و غلظت‌های مختلف هر عصاره در شش سطح (صفر، ۱، ۲/۵، ۵، ۱۰ و ۲۰ درصد) بودند. نتایج نشان داد که عصاره زعفران دارای آثار منفی بر رشد و پارامترهای جوانه‌زنی شامل طول و وزن ریشه، ساقه و گیاهچه، سرعت جوانه‌زنی، درصد جوانه‌زنی، شاخص بنیه بذر و تعداد بذر نرمال در هر دو گونه علف هرز بود. بیشترین سرعت جوانه‌زنی در علف هرز جوموشی در کاربرد ۲/۵ درصد عصاره برگ و بنه به دست آمد. بالاترین شاخص بنیه بذر با میانگین ۱۰/۷۵ در کاربرد ۱ درصد عصاره برگ و کمترین آن با میانگین ۱۰/۴۸ در کاربرد ۲۰ درصد عصاره برگ و بنه به دست آمد. در علف هرز خاکشیر بالاترین شاخص بنیه بذر (۲۱) و تعداد بذر نرمال (۱۵/۷۵) به ترتیب در غلظت ۲/۵ درصد عصاره برگ و بنه و غلظت ۲۰ درصد عصاره بنه مشاهده شد. کاربرد عصاره برگ و بنه نسبت به عصاره برگ و بنه به صورت جدا به طور معنی‌داری باعث کاهش صفات جوانه‌زنی شد. به طور کلی نتایج نشان داد که استفاده از عصاره زعفران در غلظت‌های ۱۰ و ۲۰ درصد به طور مؤثری سبب کاهش رشد و نمو علف‌های هرز جوموشی و خاکشیر در مرحله جوانه‌زنی می‌شود.

In order to evaluate the allelopathic effects of saffron organs on growth and germination of two weed species, Hordeum murinum L. and Descurainia sophia L., an experiment was conducted at the Faculty of Agriculture and Natural Resources, University of Torbat-e Heydarieh in 2015. The experiment was factorial in a completely randomized design with four replications. Treatments included saffron organ extracts at three levels (leaf, corm, and leaf + corm) and different concentrations of each extract at six levels (0, 1, 2.5, 5, 10, and 20%). Results showed that saffron extract had negative effects on growth and germination parameters including root, stem, and seedling length and weight, germination rate, germination percentage, seed vigor index, and number of normal seeds in both weed species. The highest germination rate in H. murinum was obtained from application of 2.5% leaf + corm extract. The highest seed vigor index with an average of 10.75 was obtained from application of 1% leaf extract and the lowest with an average of 10.48 from 20% leaf + corm extract. In D. sophia, the highest seed vigor index (21) and number of normal seeds (15.75) were observed at 2.5% leaf + corm extract and 20% corm extract, respectively. Application of leaf + corm extract significantly reduced germination traits compared to leaf or corm extracts alone. Overall, results indicated that using saffron extract at concentrations of 10 and 20% effectively reduced growth and development of H. murinum and D. sophia weeds at the germination stage.