ارزیابی پارامترهای عملکرد زعفران در بنه‌های تحت تنش غیرزنده نگهداری شده در دمای پایین

زعفران (Crocus sativus L. از خانواده Iridaceae) گران‌قیمت‌ترین ادویه در جهان است. این گیاه قرن‌هاست که در مراکش کشت می‌شود و به عنوان یک قوت اصلی سنتی برای مصارف آشپزی، پزشکی و آرایشی شناخته شده است. هدف این پژوهش بهینه‌سازی پارامترهای عملکرد زعفران (مورفولوژی زعفران، گلدهی و عملکرد غده) با تمرکز بر عملکرد آن در مناطق نیمه‌خشک شرقی مراکش با استفاده از انبارداری در دمای پایین، تنش‌های شوری و خشکی است. غده‌های حاصل از تنش‌های شوری و خشکی که در انبار سرد به مدت ۷ و ۱۴ روز در دمای ۴ درجه سانتی‌گراد نگهداری شده بودند (همراه با یک گروه کنترل که در دمای اتاق نگهداری شد)، در مزرعه‌های باز در ایستگاه تحقیقاتی دانشکده علوم اوژدا کشت شدند. تعداد گل‌های تشکیل‌شده در عملکرد زعفران ادویه‌ای به ازای هر غده و پارامتر غده فرزند به دمای انبار و مدت زمان انبارداری سرد وابسته بود. گل‌های حاصل از غده‌هایی که ۱۴ روز در انبار سرد نگهداری شده بودند، زودتر از سایر تیمارها ظاهر شدند. تعداد گل‌ها و عملکرد تر زعفران با افزایش مدت زمان انبارداری سرد کاهش یافت. به طور مشابه، طول برگ و تعداد برگ نیز با افزایش دوره انبارداری سرد کاهش یافت. قطر غده‌های فرزند تولیدی در گروه کنترل بیشترین اندازه را داشت. با این حال، افزایش مدت زمان انبارداری سرد منجر به افزایش تعداد غده‌های فرزند کوچک‌تر به ازای هر گیاه شد. انبارداری سرد منجر به خواب زودرس می‌شود. در مجموع، هیچ سودی از انبارداری سرد غده‌ها حاصل نشد و غده‌های حاصل از گیاهان تحت تنش هیچ تاثیری بر پارامترهای مورد مطالعه نداشتند.

Saffron (Crocus sativus L. / Iridaceae family) is the most expensive spice in the world. It has been cultivated in Morocco for centuries and has represented a traditional staple for culinary, medical and cosmetic uses. This study aims to optimize saffron yield parameters (saffron morphology, flowering, and corm yield) focusing on its performance in the semiarid regions of eastern Morocco using low-temperature storage, salt and drought stresses. Corms obtained from salt and drought stresses and stored in cold storage at 4 °C for 7 and 14 days (with a control kept at room temperature) were cultivated in open fields at the Experimental Station of the Faculty of Sciences of Oujda. The number of flowers formed in the yield of spice saffron per corm and daughter corm parameter depended on storage temperature and cold storage duration. Flowers from the corm that were cold-stored for 14 days formed earlier than other treatments. The flowers’ number, fresh stigma yield decreased with the increase of the duration of cold- storage. Similarly, length and leaf number showed the same decrease with the increase of the cold storage period. The diameter of produced daughter corms was the largest in control. However, the boost of cold storage time increases the number of small daughter corms per plant. Cold storage induces precocious dormancy. Overall, no benefit resulted from cold- storage of corms; and corms from stressed plants had no effect on the studied parameters.