ارزیابی اثر کودهای شیمیایی، ورمی‌کمپوست و باکتری‌های محرک رشد بر عملکرد کمی و کیفی و کارایی مصرف نور در زعفران

به‌منظور بررسی آثار کودهای شیمیایی، ورمی‌کمپوست و باکتری‌های محرک رشد بر عملکرد کمی، کیفی و کارایی مصرف نور در زعفران،آزمایشی در سال زراعی1393-1392در مزرعه پژوهشی زعفران دانشکده‌کشاورزی دانشگاه شاهد اجرا شد. آزمایش به صورت فاکتوریل دو ‌عاملی در قالب طرح بلوک‌های کامل ‌تصادفی در 3 تکرار انجام شد. عامل اول کود شیمیایی نیتروژن (اوره) در 3 سطح صفر، 50 و 100درصد مقدار توصیه کودی براساس آزمون خاک و عامل دوم: انواع مختلف کود غیر ‌شیمیایی در 4 سطح شاهد، ورمی‌کمپوست ( 10 تن در هکتار)، کود زیستی حاوی باکتری‌های سودوموناس و باسیلوس(PGPR) و تلفیق PGPR و ورمی‌کمپوست بود.لازم به ذکر است که تیمارها به مدت 4 سال بر گیاه زعفران اعمال شدند و این مطالعه در سال چهارم انجام شد. نتایج نشان داد که اثر متقابل کود نیتروژن و غیر ‌شیمیایی بر اکثر صفات فیزیولوژیک رشد، صفت اکولوژی (کارایی مصرف تشعشع) و صفات رنگیزه‌های فتوسنتزی معنی‌دار شد. اما هیچ یک از تیمارهای کودی و اثر متقابل آن‌ها بر میزان ماده موثره کلاله، تعداد گل، وزن تر گلبرگ، وزن تر کلاله و.وزن تر گل معنی‌دار نگردید. مقایسه میانگین اثر متقابل نشان داد که بیشترین میزان کلروفیل b در تیمار‌های 50 و 100 درصد به ترتیب (mg/ml 611) و (mg/ml 569) مربوط به کود نیتروژن همراه با تیمارهای ورمی‌کمپوست، کود زیستی به دست آمد. همچنین بیشترین میزان کلروفیل کل در تیمارهای 50 و 100 درصد به ترتیب (mg/ml 1367) و (mg/ml 1301) مربوط به کود نیتروژن همراه با کود زیستی می‌باشد. نتایج حاصل از اندازه‌گیری ماده خشک کل بیانگر آن بود که استفاده از کود ورمی‌کمپوست در هر 3 سطح کود‌شیمیایی نیتروژن تقریبا در هر نوبت اندازه‌گیری باعث افزایش میزان ماده خشک شد. بیشترین میزان کارایی مصرف تشعشع (027/1 گرم بر مگا ژول) مربوط به تیمار ورمی‌کمپوست به همراه 100 درصد کود نیتروژن بود که با بیشتر تیمار‌های دیگر اختلاف معنی‌داری نداشت. به طورکلی می‌توان بیان کرد که تیمار کودهای غیرشیمیایی (ورمی کمپوست) به همراه 100 درصد کود نیتروژن به مراتب شرایط مناسب‌تری را برای بهبود رشد و افزایش کارایی مصرف تشعشع در زعفران فراهم می‌کند.

In order to evaluate the effects of chemical fertilizer, vermicompost and plant growth promoting bacteria on quantitative and qualitative yields and radiation use efficiency (RUE) of saffron, an experiment was conducted in the saffron research farm of Shahed University, Faculty of Agriculture in 2014-2015.The experiment was performed as a two-factor factorial in the form of a randomized complete block design with three replications. The first factor is chemical nitrogen fertilizer (urea) in three levels of 0, 50 and 100 percentage of the recommended rate of fertilizer based on soil test and the second factor: different types of non-chemical fertilizer in four levels of control, vermicompost (10 tons per hectare), biofertilizer containing Pseudomonas and Bacillus bacteria (PGPR) and a combination of PGPR and vermicompost. It should be noted that the treatments were applied to the saffron plant for year four and this study was conducted in the year fourth. In general, it can be said that the treatment of non-chemical fertilizers (vermicompost) with 100% nitrogen fertilizer provides much better conditions to improve growth and increase the efficiency of radiation Use in saffron. Therefore, due to the fact that Iran is located in a low-water region of the world, it is necessary to implement and study the effect of different non-chemical fertilizers compared to chemical fertilizers on the quantitative and qualitative performance of saffron under minimal irrigation conditions over several years.