تأثیر تراکم و وزن پیاز بر عملکرد زعفران (Crocus sativus L.) در زیر سایه‌انداز درخت سیب

چکیده: رشد و نمو زعفران تا حدودی با فصل خواب درختان خزان دار از جمله سیب مطابقت داشته و زمان برداشت و رشد رویشی آن با درخت کمترین تداخل را ایجاد می‌کند. لذا با توجه به انطباق بالای فصل رشد آن با بارندگی‌ها، می‌توان از آن در شرایط کم آبی حداکثر بهره را برد. این آزمایش با هدف بررسی اثر تراکم کاشت و وزن پیاز بر عملکرد زعفران در شرایط کشت مخلوط با درخت سیب به صورت فاکتوریل و در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار، طی سال‌های زراعی ۹۵-۱۳۹۴ و ۹۶-۱۳۹۵ در باغ سیب در روستای فیروز آباد یاسوج اجرا شد. سه سطح تراکم (۸/۳۰، ۴۰ و ۱/۵۷ پیاز در متر مربع) و چهار وزن پیاز (زیر ۶، ۱/۶ تا ۸، ۱/۸ تا ۱۰ و بالاتر از ۱۰ گرم) بود. نتایج نشان داد که بیشترین و کمترین تعداد گل، عملکرد گل تر، عملکرد کلاله خشک، عملکرد پیاز، تعداد پیاز دختری و عملکرد کلاله خشک نسبت به سطح باغ در هر دو سال به ترتیب در ترکیب تیماری تراکم ۱/۵۷ پیاز در متر مربع و وزن پیاز بالای ۱۰ گرم و ترکیب تیماری تراکم ۸/۳۰ پیاز در متر مربع و وزن پیاز زیر ۶ گرم به دست آمد. در هر دو سال بالاترین و پایین‌ترین درصد سبز شدن به ترتیب در پیازهای با وزن بالاتر از ۱۰ گرم و پایین‌تر از ۶ گرم مشاهده شد. از آنجا که عملکرد اصلی زعفران، کلاله خشک و عملکرد پیاز است. با توجه به نتایج به نظر می‌رسد که با کاشت پیازهای با وزن بالای ۱۰ گرم و تراکم ۱/۵۷ پیاز در متر مربع، با در نظر گرفتن فاصله زمانی کاشت تا تولید اقتصادی زعفران، در سال‌های اول که باغ عملکرد اقتصادی نداشته و سایه‌انداز درخت کامل نشده است، می‌توان درآمد مناسبی به دست آورد.

Abstract: Given that saffron is a perennial plant that its growth and development are coincided by apple tree inactive phase and also flowering and development stages have little interference with the tree, on the other hand due to synchrony of rainy seasons with plant growth, this plant can be a good candidate for agroforestry in apple orchard especially in semi-arid regions as Iran. So this experiment aimed to evaluate the effects of corm weight and plant density on saffron yield affected intercropping with apple tree. The experiment carried out as factorial layout based on a randomized complete block design with three replications during 2015-2016 growing seasons. Three corm densities (30.8, 40 and 57.1 corms.m-2) and four corm weights (<6.0, 6.1-8.0, 8.1-10.0 and >10.0 g) were considered as treatments. Rows spacing was 25 cm and corm spacing set-out based on density levels. The results showed that the maximum flower numbers, fresh flower yield, dry stigma yield, corm yield, corm number and dry stigma yield per orchard area were achieved from 57.1 corms.m-2 and >10 g weight in two years. Maximum emergence percentage was belonged to >10 g corm in two years. Given that saffron yield consist of dry stigma yield and corm weight, it seems that sowing corm with >10 g weight and 57.1 corms.m-2 can produce proper yield, especially at the first and second years, that apple trees canopy is not completed.