اصول استانداردسازی برای تولید زعفران ارگانیک در ایران

بسیاری از فعالیت‌ها در طول تولید، فرآوری، تجارت و مصرف زعفران (Crocus sativus L.) در ایران، مبتنی بر دانش بومی هستند. بیشترین سهم تولید زعفران در کشور از مزارع کوچک با همکاری خانوادگی و استفاده از تکنولوژی‌ها و ورودی‌های محلی دوستدار محیط زیست به دست می‌آید. بر این اساس، بخش قابل توجهی از زعفران تولید شده در ایران به اصول کشاورزی ارگانیک نزدیک است، اما از نظر قوانین و استانداردهای مربوط به این سیستم تولید، تنها به عنوان یک محصول شبه‌ارگانیک در نظر گرفته می‌شود.

کشاورزی ارگانیک یک سیستم تولید جامع است که بر جنبه‌های کمی و کیفی محصول کشاورزی در طول چرخه تولید (از مزرعه تا سفره) تمرکز دارد و همچنین بر مسائلی مانند عدالت، روابط اجتماعی، سلامت خاک و حقوق کلیه موجودات ماکرو و میکرو توجه می‌کند. بر اساس این تعریف و با در نظر گرفتن اصول و روش‌هایی که برای تولید زعفران در اکوسیستم‌های کشاورزی ایران به کار می‌رود،امکان ایجاد یک فرآیند هدفمند برای تولید ارگانیک آن وجود دارد، با آماده‌سازی یک استاندارد. تهیه این استاندارد، در حالی که درآمد کشاورزان را افزایش می‌دهد، به حفظ و افزایش سهم ایران از بازار جهانی این گیاه دارویی ارزشمند منجر خواهد شد. در این مقاله، برای تمام مراحل چرخه تولید زعفران، با استفاده از نتایج تحقیقات علمی در مورد زعفران و همچنین استانداردهای بین‌المللی، منطقه‌ای و ملی مرتبط با تولید ارگانیک، مجموعه‌ای از اصول عمومی، پیشنهادات (توصیه‌ها)، الزامات و نکات ارائه شده است.

توصیه‌ها عمدتاً برای افزایش عملکرد کمی مناسب هستند، در حالی که کیفیت بالاتر زعفران با رعایت الزامات پیشنهادی قابل دستیابی است. راهنمایی‌های ارائه شده در این مقاله علاوه بر بهبود کمیت و کیفیت محصول، اهداف و مقررات دیگر مرتبط با کشاورزی ارگانیک را نیز تضمین خواهند کرد.در برنامه پیشنهادی کنونی، مسائلی مربوط به کشاورزی (تولید و انتخاب پیاز، انتخاب و آماده‌سازی زمین، کاشت، تغذیه خاک، آبیاری، کنترل تنش‌های بیوتیک و غیره)، اصلاح نباتات، برداشت و پس از برداشت (حمل و نگهداری گل‌ها؛ جداسازی، خشک‌کردن، درجه‌بندی، بسته‌بندی، برچسب‌گذاری و نگهداری استیگما) و همچنین مسائل مربوط به فرآوری و مسائل قانونی مدنظر قرار گرفته است.

Many activities during production, processing, trade and consumption of saffron (Crocus sativus L.) in Iran, are based on indigenous knowledge. Most share of saffron production in the country is obtained from small fields with family cooperation and using local environmental friendly inputs and technologies. Accordingly, a cosidarable part of saffron produced in Iran is close to the principles of organic farming, but in terms of rules and standards related to this production system, it is considered only as a quasi-organic product.

Organic farming is a comprehensive production system that focuses on the quantitative and qualitative aspects of agricultural product during the production cycle (from farm to fork), as well as issues such as justice, social relations, soil health and the rights of all macro and mico organisms. Based on this definition and considering the principles and methods which are used for saffron production in Iranian agroecosystems, it is possible to create a targeted procrdure for its organic production, by perparation a standard. The preparation of this standard, while increasing farmers’ incomes, will lead to maintaining and increasing Iran’s share of the global market of this valuable medicinal plant. In this article, for all stages of saffron production cycle, using the results of scientific researches on saffron, as well as international, regional and national standards related to organic production, a set of general principles, suggestions (recommendations), requirements and notes are provided.

The recommendations are mainly suitable for increasing the quantitative yield, while higher quality of saffron can be achieved by observing the proposed requirements. The guidelines proposed in this paper, besides improving the quantity and quality of the product, will also ensure the other objectives and rules related to organic farming. In the current proposed program, issues related to agronomy (corm production and selection, land selection and preparation, planting, soil nutrition, irrigation, control of biotic stresses, etc.), breeding, harvesting and post-harvest (flowers carrying and storage; separation, drying, grading, packing, labeling and storage of stigma) as well as processing and legal issues have been considered.