ارزیابی عملکرد گل توده های مختلف زعفران تحت تاثیر مدیریت اکولوژیک

زعفران (Crocus sativus L.) گیاهی تریپلوئید با ۲۴ کروموزوم بوده که به دلیل خصوصیات غذایی و دارویی ویژه در سطح جهانی مورد توجه قرار دارد. این گیاه به طور طبیعی فاقد تولید مثل جنسی بوده و تنها از طریق تکثیر غیرجنسی با استفاده از بنه های مادری تکثیر می شود. این روش، در کنار مزایای خود، چالش‌هایی مانند کاهش تنوع ژنتیکی و آلودگی به عوامل بیماری‌زا را نیز به همراه دارد. در این تحقیق، شش توده زعفران از مناطق مختلف استان‌های خراسان رضوی و خراسان جنوبی (شامل گناباد، کدکن، کاشمر، تربت جام، نیشابور و فردوس) جمع‌آوری و در مطالعات مزرعه‌ای طی چهار سال در شرایط مدیریت کشاورزی اکولوژیک مورد بررسی قرار گرفتند.

نتایج نشان داد که اثر سن، توده و برهم‌کنش آنها بر صفات مختلف زعفران مانند تعداد گل، عملکرد گل و عملکرد کلاله خشک معنی‌دار بود. توده‌های نیشابور، گناباد و فردوس به طور قابل‌توجهی از نظر عملکرد برتر بودند، در حالیکه توده‌های کدکن و تربت جام عملکرد غیرقابل‌قبولی داشتند. این نتایج نشان‌دهنده تفاوت در توده‌های زعفران و تاثیر قابل‌توجه شرایط محیطی بر عملکرد بوده و اهمیت انتخاب توده‌های پرمحصول سازگار با شرایط اقلیمی برای افزایش عملکرد را تأیید می‌نماید. در نهایت، این تحقیق بر لزوم بررسی و تحقیقات بیشتر برای دستیابی به توده‌های برتر و افزایش عملکرد زعفران در ایران تأکید دارد. انتخاب توده‌های برتر می‌تواند به افزایش کیفیت و بهبود عملکرد، معرفی بنه‌های مقاوم به آفات و بیماری‌ها و کاهش نیاز به کودهای شیمیایی و آفت‌کش‌ها در راستای حصول اهداف کشاورزی پایدار منجر شود.

Saffron (Crocus sativus L.) is a triploid plant with 24 chromosomes, highly regarded globally for its unique nutritional and medicinal properties. This plant naturally lacks sexual reproduction and is propagated solely through asexual means using mother corms. While this method has its advantages, it also poses challenges such as reduced genetic diversity and susceptibility to disease-causing agents. In this study, six saffron populations from various regions of Razavi and South Khorasan provinces (including Gonabad, Kadkan, Kashmar, Torbat-e Jam, Nishapur, and Ferdows) were collected and evaluated in field studies over four years under ecological agricultural management conditions.

The results indicated that the effects of age, population, and their interaction on various saffron traits, such as flower number, flower yield, and dry stigma yield, were significant. The Nishapur, Gonabad, and Ferdows populations were notably superior in performance, while the Kadkan and Torbat-e Jam populations showed unsatisfactory results. These findings highlight the differences among saffron populations and the significant influence of environmental conditions on yield, underscoring the importance of selecting high-yielding populations adapted to climatic conditions to enhance productivity.

Ultimately, this study emphasizes the need for further research to identify superior populations and improve saffron yield in Iran. Selecting top-performing populations can lead to enhanced quality and yield, the introduction of pest- and disease-resistant corms, and reduced reliance on chemical fertilizers and pesticides, aligning with the goals of sustainable agriculture.