ارزیابی برخی عوامل زراعی تاثیرگذار بر عملکرد زعفران در استانهای خراسان شمالی، رضوی و جنوبی

این پژوهش با هدف تحلیل برخی از عوامل زراعی و تعیین میزان تاثیر آنها بر عملکرد مزارع زعفران در استان های خراسان به عنوان قطبهای تولید این محصول در سال ۹۸-۱۳۹۷ انجام شد. روش تحقیق به صورت توصیفی و از طریق مصاحبه حضوری و تکمیل پرسشنامه (به تعداد ۸۰ عدد) در بین زعفرانکاران شهرستان های فاروج در استان خراسان شمالی، چناران، نیشابور و کاشمر در استان خراسان رضوی و فردوس در استان خراسان جنوبی انجام گرفت.

عواملی از قبیل مساحت مزارع، محدوده وزن بنه های مادری در زمان کاشت و مجموع وزن بنه های مادری کشت شده در سال اول، به عنوان عوامل موثر بر عملکرد زعفران بررسی شدند. با افزایش عرض جغرافیایی، مساحت مزارع بزرگتر شد که به دلایل مختلفی از جمله اقلیم بهتر در نیمه شمالی استان خراسان بزرگ می باشد. همچنین در مناطق شمالی خراسان بزرگ به دلیل زمین های بیشتر و مرغوبتر جهت کشت زعفران، سطح کشت وسیعتر به دلیل کم شدن خرده مالک ها و دلایلی از این قبیل، گیاه زعفران از شرایط رشد و نمو بهتری برخوردار بود.

زعفرانکاران از بنه های متوسط بیشتر استفاده کردند شاید به این دلیل که بنه های ریز در سال اول کشت، عملکرد قابل توجهی ندارند و بنه های خیلی درشت هم در سالهای بعدی دچار کاهش عملکرد خواهند شد. در مجموع می توان نتیجه گرفت که زعفران کاران به خصوص در سالهای اخیر، به دلیل شرایط اقلیمی و زراعی مناسب تر، تمایل به کشت زعفران در عرضهای جغرافیایی بالاتر داشته اند.

This research aimed to analyze certain agronomic factors and determine their impact on saffron farm yields in the Khorasan provinces as the main production hubs of this crop during the 1397-1398 crop year. The study was descriptive and conducted through in-person interviews and questionnaires (80 in total) among saffron farmers in Faruj County in North Khorasan Province, Chenaran, Nishapur, and Kashmar in Razavi Khorasan Province, and Ferdows in South Khorasan Province.

Factors such as farm size, the weight range of mother corms at planting time, and the total weight of mother corms planted in the first year were examined as influential on saffron yield. As latitude increased, farm sizes became larger, possibly due to better climate in the northern half of Greater Khorasan Province.

Additionally, in northern Greater Khorasan, due to more and better lands for saffron cultivation, wider cultivation areas resulted from fewer smallholders and similar reasons, providing the saffron plant with better growth and development conditions. Farmers predominantly used medium-sized corms, likely because small corms do not yield significantly in the first year of planting, and very large corms experience yield decline in subsequent years. Overall, it can be concluded that saffron farmers, especially in recent years, have shown a preference for cultivating saffron at higher latitudes due to more favorable climatic and agronomic conditions.