“ارزیابی عوامل مدیریتی مؤثر در شکاف عملکرد بین سیستم‌های کشت سنتی و ایده‌آل زعفران در استان‌های خراسان رضوی و جنوبی “

“میانگین عملکرد کلاله در سیستم‌های کشت سنتی زعفران در ایران ۳.۲ کیلوگرم در هکتار است. بر اساس سیستم‌های کشت ایده‌آل، عملکرد کلاله معادل ۴۱ کیلوگرم در هکتار در منطقه فردوس، ۳۸ کیلوگرم در هکتار در منطقه باخرز، و ۳۰ و ۲۵ کیلوگرم در هکتار در منطقه تربت حیدریه ثبت شده است. هدف از این مطالعه، بررسی عوامل مدیریتی مؤثر در شکاف عملکرد بین سیستم‌های کشت سنتی و ایده‌آل زعفران در استان‌های خراسان رضوی و جنوبی بود. عوامل مدیریتی برای سیستم ایده‌آل با توجه به نظرات ارائه شده در پرسشنامه‌ها توسط متخصصان ثبت شد.

عوامل مدیریتی سنتی از ۲۳۹ مزرعه زعفران در مناطق مختلف استان‌های خراسان رضوی و جنوبی ثبت گردید. علاوه بر این، نمونه‌های خاک از تمامی مزارع مورد مطالعه انتخاب شد. نتایج نشان داد که میانگین عملکرد زعفران در استان‌های خراسان رضوی و جنوبی در طول سال‌های ۲۰۱۷-۲۰۱۱ بین ۱.۲۳ تا ۶.۶۷ کیلوگرم در هکتار در نوسان بود. همبستگی مثبت و معنی‌داری بین بارندگی و عملکرد (b=0.002*) مشاهده شد. اما با افزایش میانگین دما در مناطق مورد مطالعه، عملکرد زعفران کاهش یافت (b=-0.223**). رابطه مقدار ماده آلی (b=2.42*)، نیتروژن (b=9.40*)، فسفر (b=0.093*) و محتوای ماسه خاک (b=0.007*) با عملکرد مثبت بود، اما با افزایش محتوای رس (b=-0.015*) کاهش یافت.

نتایج تأیید کرد که به طور متوسط شکاف عملکرد کلاله بیش از ۲۰ کیلوگرم در هکتار بین شرایط کشت سنتی و ایده‌آل وجود دارد. استفاده از پیازچه‌های کوچک به جای پیازچه‌های با وزن بیش از ۸ گرم برای کاشت، کشت دستپاش به جای کشت ردیفی، تراکم کم کاشت پیاز، مصرف کم کود دامی، زمان نامناسب آبیاری اول در پاییز، تاریخ کشت نامناسب پیاز، کنترل علف‌های هرز در زمان نامناسب و عدم انجام کوددهی برگی در نیمه دوم زمستان، مهم‌ترین پارامترهای مؤثر در شکاف عملکرد بین سیستم‌های سنتی و ایده‌آل بودند.

“The average stigma yield of traditional saffron cultivating systems is 3.2 kg.ha-1 in Iran. Based on ideal cultivating systems, the stigma yield equivalent 41 kg.ha-1 in Ferdows region, 38 kg.ha-1 in Bakhazr region, 30 and 25 kg.ha-1 in Torbat Heydarieh region is recorded. The aim of the study was investigation of involved managing factors in gap yield of traditional and ideal saffron cultivating systems in Razavi and south Khorasan Provinces. Managing factors for ideal system were recorded with respect to comments provided in the questionnaires by experts viewpoints. Traditional managing factors were recorded from 239 saffron farms in various regions of Razavi and south Khorasan Provinces. In addition, soil samples were selected from all studied farms.

The results showed that saffron yield average in Razavi and south Khorasan Provinces was varied between 1.23-6.67 kg.ha-1 during 2011-2017. A positive and significant correlation between precipitations with yield (b=0.002*) was observed. But, by increasing mean temperature in the studied areas, saffron yield decreased (b=-0.223**). The relationship between the amount of organic matter (b=2.42*), nitrogen (b=9.40*), phosphorus (b=0.093*) and soil sand content (b=0.007*) was positive with yield, but it decreased by increasing clay content (b=-0.015*).

The results confirmed that there is an average stigma yield gap of more than 20 kg.ha-1 between traditional and ideal cultivation conditions. Using small corm instead of the corm weighing more than 8 g for planting, mass planting instead of row planting, low density planting of corm, low manure application, inappropriate first irrigation time in autumn, inappropriate corm sowing date, weed control at inappropriate time and no-foliar application in the second half of the winter were the most important involved parameters in gap yield of traditional and ideal systems.