زنجیره ارزش زعفران نوظهور در دره M’Zab – جنوب الجزایر: تحلیلی از پویایی‌های جاری و گزینه‌های توسعه استراتژیک

کشت زعفران در دهه گذشته در الجزایر ظهور کرده و در مناطق مختلف آب و هوایی، به ویژه در دره M’Zab و حاشیه آن در منطقه صحرایی کشور، گسترش یافته است. این مطالعه به تحلیل زنجیره ارزش زعفران نوظهور در دره M’Zab می‌پردازد و گزینه‌های استراتژیک برای تقویت توسعه آن پیشنهاد می‌کند. تحلیل بر اساس مطالعه موردی بود. روش‌شناسی ابزارهای تحلیل زنجیره ارزش را در ابعاد مثبت و هنجاری اعمال کرد: ترکیبی از رویکردهای کیفی و کمی بر اساس triangulation روش‌های جمع‌آوری داده (مصاحبه‌ها، جمع‌آوری داده‌های ثانویه، مشاهدات مستقیم). رویکرد مشارکتی برای انجام تحلیل SWOT و پیشنهاد استراتژی‌های توسعه زنجیره ارزش استفاده شد. نتایج نشان داد که زنجیره ارزش زعفران محلی نقاط قوت (سودآوری و کیفیت) و فرصت‌ها (تقاضای رو به رشد محصولات سالم و طبیعی) دارد، اما عملکرد آن توسط ضعف‌ها (مهارت‌های تولیدکنندگان، بازاریابی) و تهدیدها (تقلب یا جعل مرتبط با زعفران وارداتی) محدود است که عمدتاً به کمبودهای محیط نهادی مربوط می‌شود. توصیه‌هایی برای تدوین استراتژی صادرات ملی زعفران و ساخت زنجیره ارزش رقابتی قادر به بهره‌برداری از رشد مورد انتظار تقاضای جهانی ارائه شده است.

The saffron growing has emerged over the last decade in Algeria and has diffused in different agroclimatic regions, especially in the M’Zab valley and its periphery in the Saharan region of the country. This study sets out to analyze the emerging saffron value chain in the M’Zab valley and suggests strategic options for strengthening its development. The analysis was based on a case study. The methodology applied the tools of value chain analysis in its positive and normative dimensions: a combination of qualitative and quantitative approaches based on the triangulation of data collection methods (interviews, secondary data collection, direct observations). A participatory approach was used to make a SWOT analysis and to propose strategies for developing the value chain. The results showed that the local saffron value chain has strengths (profitability and quality) and opportunities (growing demand of healthy and natural products), but its performance is limited by weaknesses (producers skills, marketing) and threats (fraud or counterfeiting related to imported saffron) mainly related to the deficiencies in the institutional environment. Recommendations are made for elaborating a national saffron export strategy and building a competitive value chain able to take advantage of the expected growth in world demand.